Bu Blogda Ara

Yükleniyor...

21 Eylül 2013 Cumartesi

2013-2014 9.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Fırat Yayıncılık (sayfa 12-137 arası)

Hazırlık  sayfa 12
1.       Resim, edebiyat,tiyatro türlerinde konu olarak işlenebilir.
2.       Heykelin malzemesi mermeri demir, bronz, taş, toprak gibi malzemelerden oluşur. Heybenin malzemesi iplik tezgah gib malzemelerden oluşur. Karikatürün malzemesi kağıt, kalem gibi malzemeden oluşur.
3.       Edebiyat güzel sanatların bir dalıdır. İnsan duygu ve düşüncelerini en iyi yansıtan sanat dallarından en Ömerlisidir.
4.       .............
Sayfa 13.
1.       Bir Yanlışı Aşk Adına Dokumak adlı metin güzel sanat eseridir. Çünkü Bilgi vermek amacıyla değil estetik duygu uyandırmak amacıyla kaleme alınmıştır.

2.       Sanatı tanımlamaktadır. Evet, bilimde ele alınan işlenen konular sanatın da konusu olabilir.
Güzel sanatlar Bilgi vermek amacıyla oluşturulmaz. Estetik duygu uyandırmak amacıyla oluşturulur. Bilimsel yazılar ise bilgi vermek amacıyla oluşturulur. Birinde dil Sade açık ve anlaşılır, diğerinde ise daha çok mecaz anlatımın  ön planda olduğu bir dil tercih edilir.
3.       Aşk Sonsuz bir türküye benzetilmiş.
4.       Güzel sanatlar insan eliyle oluşturulan etkinlikleri  insanın duygu ve düşüncesinde, hayal dünyasında  oluşturduğu etkiler ölçüsünde ela alır işler. Günlük hayatımızı kolaylaştırmak için icat ettiğimiz her şey sanatta bizim iç dünyamıza olan etkisi ile ele alınmalıdır.

Sayfa 14.
4.Sanatın oluşturulmasına kaynaklık eden malzemeler kelime, nota,renk,taş,mermer,tunç gibi
Malzemelerdir.
5.       Kullandığı malzemeye göre sınıflandırılmışlardır. Maddi bir malzemeden(heykel,resim, mimari), sesten (musiki), sözden(edebiyat) eserleri oluşmuştur.
6.       Taş(mermer) dir.Eve, eserin durumuna göre sayılabilir. Şamdanlık olan resim maddi fayda elde etmeye yönelik bir eserdir. İşlenişi yönüyle de sanat eseri olabilir.
7.       Sanat ; insan eli , zihni,gönlü ve ruhunun var ettiği suni bir güzelliktir. İnsanda estetik zevk ve heyecan uyandıran eserlerdir.
sayfa 15
8.Edebiyatın görevi insanı iyiye, güzele, doğruya yöneltme olmalıdır. Özlemler,duygular,tutkular insana özgü özelliklerdir.Edebiyata özgü yasalar içinde dile getirilir. Resim müzik heykel, mimari insanın var olduğu her yerde kendini gösterir. Mağaralardaki resimler bile bunu gösterir.
9. Benzer şiirler olabilir. Fakat hiçbiri Cahit Kulebi’nin ifade ettiği şekilde aynen ifade edemez. Sanat eseri bireye özgü, yani biricik olandır.
10. Sanat eseri insanda estetik zevk ve heyecan uyarır. Bilimsel eserler ise bilgi verme, öğretme, açıklama amacı güder. Sanat eserlerinde kurmaca ve mecaz hâkimdir. Bilimsel eserler ise mesajı direk verir.
11. Bu metinlerde yazarlar bize duygularını söz ve yazı ile aktarmışlardır. Aşkı tanımlayan yazı ve Bulutu konu edinen şiir daha etkilidir.

YORUMLAMA SORULARI
1.       Çünkü, kendi içinde bir bütünlük arz etmekte, bir mesaj iletmektedir.
2.       Cellâdın idam sehpasındaki mahkumla oynadığı zaman mahkumun duyduğu acıya benzetirdim.
3.       Evet , başka şekilde de tanımlanabilir.
4.       Dil günlük hayatta bir iletişim aracı olarak kullanılmaktadır. Eğer dil olmasaydı bugün insanlık anlaşmakta ciddi zorlanırdı.
5.        Bu soruya net bir yanıt verilemez. İnsanlık var olduğu günden bu yan güzeli aramaktadır.
6.       Evet kabul edilebilir. Çünkü bilgiden ziyade duygulara hitap eden edebi yönü ağır basan bir  metindir.    
           DEĞERLENDİRME SORULARI
             1    B.
2           2.  B
             3.D
             4. D,D,D,Y
4.       Maddeler halinde Sanat ve Zanaat ve bu işleri icra edenler arasındaki farklar
Sanatçı yaratı eyleminin sonucunda ortaya çıkan eserden belli maddi kaygılar gütmezken Zanaatçı ise belli bir ücret karşılığında ürün meydana getirir. işin en başından itibaren zanaatçı maddiyatla başlamıştır işine
Sanat eseri çoğunlukla bir kere yapılırken zanaat eseri ayrıca bir meslek olduğundan ve para amacı güdülerek yapıldığından istediğin kadar yapabilirsin
Sanatçının yapacağı sanat eserinde sanatçının duygusuna göre değişmeler mümkünken zanaatçı yola çıktığı ve başta planladığı işi bitirmeyi amaçlar
Kısacası sanat yaratıcılıktır zanaat ise ustalıktır.
6...
7. Milletlerin.... hayatında ....güzel sanatlar etkin rol oynar.
   Atatürk, edebiyatı en önemli.... iletişim.... araçlarından biri olarak görülmüştür.


2. Edebiyatın Diğer bilim dallarıyla ilişkisi: 20-22 sayfalar
HAZIRLIK SORULARI


2. Edebiyatın Diğer bilim dallarıyla ilişkisi: 20-22 sayfalar
HAZIRLIK SORULARI
1. Yukarıdaki fotoğraflarda gördüğünüz insanların yaptıkları işler hangi bilim dallarıyla ilişkilidir? Bu insanların ilgilendikleri bilim dalları edebiyatta nasıl yer alabilir? Düşüncelerinizi belirtiniz.
1. Nükleer, astronomi ve tıp dalları vardır. Bunlar bir romancının kaleminde kurgu şeklinde yer alabilir. Mesela bir doktorun duygu ve düşünceleri hem tıpla hem de hayatıyla ilgili durumu romanda yer alabilir
“Ay’a gidecek araç, üç metre genişliğinde beş metre yüksekliğinde, alüminyumdan yapılmış dev bir araçtı. İlk  defa alüminyum, bu kadar büyük bir aracın yapımında kullanılıyordu. Aracın içinde seyyahlara yetecek kadar su, yiyecek, ışık ve ısı temin edecek kadar gaz vardı.”
Jules VERNE (Jül Vern)
2. Yukarıdaki paragrafta nelerden söz edilmektedir?
2. Paragrafta aya gönderilecek uzay aracından bahsetmektedir.

3. Jules Verne bu paragrafı ne amaçla yazmış olabilir? Jules Verne romanlarını yazmadan önce o konudaki ilim, fen ve teknoloji kitaplarını inceler; deneyler yapar; edindiği bilgileri hayal gücüyle bütünleştirip yazarmış. Sizce Jules Verne’in eserleri bilimsel buluşlara, keşiflere kaynaklık etmiş midir? Açıklayınız.

3. Bu konuda hayallerini ya da düşüncelerini insanlarla paylaşmak amacıyla yazmıştır. Eğer Jules Verne söylemiş olduğu  şeyler ileri ki tarihlerde gerçekleşmişse bu noktada edebiyatın bilime katkısından bahsedebiliriz.

ÇÖZÜMLEME-İNCELEME                  EDEBİYATIN BİLİM, FELSEFE, SANATLA İLİŞKİSİ

1. Metne göre dilin işlevi nedir?
1. Metne göre edebiyatın temelini dil oluşturur. Daha önce söylemiştik ki edebiyatın malzemesi dildir. Fakat diğer bilimlerinde de gelişmesi ve kendilerini ifade edebilmeleri için dile ihtiyaçları vardır. Ama edebiyatta dil bir amaç iken diğer bilimlerde dil bir araç konumundadır.
2. Edebiyatın insanı konu alan diğer bilim dallarıyla ilişkisi metinde hangi örneklerle verilmiştir?
2.Gerçekçi bir öyküde, bir romanda, bir oyunda, bilimsel bir konuda söyleşen; felsefeye dayanan bir konuda tartışan; psikolojik bir olayın içinde yaşayan insanın betimleme ya da çözümlemesi yapılırken ortaya edebiyatın, bilim, felsefe ya da psikolojiyle ilişkisi çıkmaktadır.
3. İnsanın düş dünyasının da edebiyata konu olduğu metinde vurgulanmaktadır. Hangi bilim dalı insanların hayal dünyası ile ilgili çalışmalar yapar? Ne tür eserlerde bu bilim dalının izleri görülebilir?

3. Psikoloji, insanı ve insanın hayal dünyası ele alır. Bilimsel ya da bilim kurgu metinlerinde bunları görebiliriz.

4. Edebiyat ile insanı konu edinen bilim dallarının birbirine benzeyen ve ayrılan yönlerini metinden yararlanarak aşağıya yazınız.
4. BENZERLİKLER.
Her ikisinde de dil ortaktır.
İnsanı merkeze alır ve yaptığı her şeyde insanı anlatır.
Yapılan faaliyetlerde insanın faydası söz konusudur.
Birbirinden farklı olsa da kendine has yöntemleri vardır.
FARKLILIKLARI

Dilin işlevleri açısında farklılık izah eder. Edebiyat sanatsal, heyecan bildirme ve şiirsel işlevleri kullanırken  bilim göndergesel işlevi kullanır.
Amaçları farklıdır. Edebiyat estetik zevk için yazılır ama bilim hayatı kolaylaştırmak ya da yeni buluşlar için ortay çıkar.
Biri öznel diğeri nesneldir.
Kullanılan kelimeler farklıdır.
Biri gerçeğin ta kendisidir(bilim) ,  diğeri kurmacadır (edebiyat)
Birinde imgesel dil var, diğerinde bilimsel dil var.
Edebiyat bilimden faydalanabilir ama bilim,  kurmaca olduğu için edebiyattan faydalanamaz.

ANLAMA YORUMLAMA
1. Siz bir roman yazsaydınız görüşlerinizi, dünyaya bakış açınızı, arzularınızı, hislerinizi bu esere ne ölçüde  yansıtırdınız?
1. Herkes farklı bir cevap verebilir.
2. Sınıfınıza getirdiğiniz roman, hikâye ve tiyatro metinlerini okuyunuz. Bu metinlerde bilimsel buluşlar, yenilikler, icatlar, felsefî düşünceler ne amaçla yer almıştır? Bu metinlerde ele alınan tema diğer bilim dallarında da incelenebilir mi? Açıklayınız.

2. Bu metinlerde bilimsel buluşlar, yenilikler, icatlar, felsefî düşünceler insanı daha iyi anlamak ve anlatmak için ele alınır. Edebiyat tema olarak diğer bilimlerden faydalanabilir ama bir bilim adamı bir şiir, roman ve hikayeden faydalanarak bilimsel buluşa başlayamazlar çünkü edebiyat kurmacadır.

3. Aşağıdaki metinleri birbirinden ayıran özellikler nelerdir? Açıklayınız.
Gidiyorum artık gözlerinde mehtabı seyrettiğim
Yakasına güneşi, saçlarına yıldızları taktığım
Rüzgâr saçlım, gece gözlüm
Eylülün sisleri içinde gördüğüm
Gidiyorum artık gözlerinde mehtabı seyrettiğim.
Ayhan HÜNALP
UZUN HAVALAR
Kerkük’te hoyratlar, yaygın olduğu her yörede halk musikisinin özünü ve esasını oluşturur. Musiki  formlarının en önemlisi ve en makbulüdür. Aşağıdaki hoyrat, bunu güzel bir şekilde ifade etmektedir:
Ağır ağır
Adım at ağır ağır
Besteylen gece bitmez
İğit (yiğit) ol hoyrat çağır.
Dr. Mahir NAKİP
cevap 3. Gerçeklik, kurgusallık, kullanılan kelimeler, dilin işlevleri bakımından farklılık arz eder.
DEĞERLENDİRME:
1. Edebiyatla ilgili aşağıda verilen bilgilerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız.
( D) Edebiyatta, felsefeden yararlanırken amaç felsefe yapmak değildir.
(D ) Edebiyat, insanların her türlü faaliyetinden yararlanır.
(Y ) Edebiyatın bilim ve teknolojiyle ilişkisi yok denecek kadar azdır.
( D) Edebiyat, insanı konu alan tüm bilim dallarıyla ilişki içerisindedir.
(D ) Edebiyat, sosyoloji biliminin verilerinden yararlanır.
( Y) Edebiyat doğal varlıkların görüntüsünü olduğu gibi yansıtmalıdır.

2. “Eylül!.. Henüz renk ve güzel kokular bitmiş fakat baharın bol renkleri hissedilmez şekilde kaybolmuştu. Bu kayboluşta geri gelmek ister bir eda vardı amma bu hoş, acı, hırçın bir eda ve buna rağmen baharın rengi soluverdi. Artık uyanmış, tabiatın ruhunu görüyordu; yaprakların nasıl sararmış, birçoğunun düşüp çamurlarda çürümüş olduğunu görüyor ve şimdi, hava ne kadar güzel olsa, ne kadar çekici, bu renk ve güzel kokuların, ne kadar vefasız, ne kadar ele avuca sığmaz, elde iken kıymeti bilinmemiş, öylece harcanmış bir hazine olduğunu acı acı görüyordu. İşte artık ne bir çiçek kalmıştı ne de güzel bir koku… Artık tahammül de kalmamıştı. Hepsi çürümüştü… Evvelden yağsa umursamazlardı. Yağmurdan sonra yeni bir hayat, yeni bir tazelik gelirdi. Şimdi ise… İşte yağmur, işte kış her şeyi çürütüyordu. Her şeyi…”
Mehmet Rauf’un “Eylül” romanından alınan paragrafta, yazar edebî eseri oluştururken aşağıdaki bilim dallarının  hangisinden yararlanmıştır?
A. Sosyoloj
i B. Antropoloji
C. Psikoloji
D. Tarih E.
 Kimya
CEVAP: C

3. Edebî eserlerin temasında sanata özgü bakış açısı nasıl yansıtılabilir? Açıklayınız.
3. Edebi eserlerin temasında bir sanata özgü bakış açısı, insanın( kahramanlarının) sanata özgü bakış açısı hakkında söyleşirken, tartışırken kahramanlarının betimleme veya ruhsal çözümlemesi yapılırken yansıtılabilir.
4. Edebî eserlerde insan faaliyetlerine niçin yer verildiğini açıklayınız.
4. Edebiyatın amacı insanı insana tanıtma; insanı iyiye, güzele, doğruya yöneltmedir. Edebi eserlerde insana ait duygu ve düşüncelerde elbette ki yer alacaktır çünkü temelinde insan vardır.

2013-2014 9.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Dilin İnsan ve Toplum Hayatındaki Yeri ve Önemi (sayfa 23-28 arası)


3. Dilin İnsan ve Toplum Hayatındaki Yeri ve Önemi
(Konu işlenişi 9. sınıf dil ve anlatım dersi 1. ünitedeki “Dil ve Kültür İlişkisi” konusuyla ilişkilendirile­cektir.)
HAZIRLIK
Deli rüzgâr gibi bağrımda esen
Sabrımı savuran hasretinle sen
Çektiğim dertleri bilmek dilersen
Saçının telini sayıver de gel.
Necmettin Halil ONAN

Selçuklu soyundan olan beylikler içinde en uzun ömürlü olup sağlam ve düzenli bir devlet kuran Küçük Asya Selçukluları (veya Rum Selçukluları) olmuştur. Sonradan tamamen Türkiye olacak olan bu küçük Asya’nın gerçek fethini başlatan da onlar olmuştur.
Prof. Dr. Robert MANTRAN

1. Yukarıdaki metinler hangi yönlerden birbirinden ayrılmaktadır? Bu metinlerin yazılış amaçları nedir?
1.Biri şiirsel işlevde yazılmış diğeri göndergesel işlevde .
Biri duygu ve düşüncelere hitap eder, diğer bilgi verir.
Biri dizelerle yazılmıştır, diğeri düzyazı şeklindedir.
Biri imgesel  anlatıma sahiptir, diğeri sade ve yalın anlatıma sahiptir.
Biri kurmacadır, diğeri tamamen gerçektir.
Biri özneldir, diğeri nesneldir.
Biri yan anlam  ve mecaz anlam bakımından zenginken diğerinde kullanılan kelimeler gerçek anlamlıdır.

2. Dil olmasaydı insanlık bugünkü medeniyet seviyesine ulaşabilir miydi? Görüşlerinizi belirtiniz.
2. Olmazdı. İnsanlar daima konuşarak etkileşim halindedir. Bugünkü medeniyet seviyesine ulaşmamızdaki en büyük etken dilin insan hayatındaki yeridir.
ÇÖZÜMLEME- İNCELEME:
1. metin:
RAKS EDEN DİL
1. Metinde şiir ve dilin gücü hangi örneklerle açıklanmıştır?
1. Homeros’un destanları, Divan şairlerinin Türkçeye şarkı söyleten beyitleri, Fikret’in, Mehmet Akif’in ,Haşim’in ve Yahya Kemal’in kelimelerle sanki bir tablo çizdiği şiirleri, Hacı Bayram Veli’nin “gönlüm” şiiri, Yakup Kadri’nin hatırladığı bir halk türküsü, Endülüs’te Raks şiiriyle metinde şiir ve dilin gücü açıklanmıştır.

2. Metinden Türk kültürüne ait hangi bilgileri ediniyorsunuz? Bu bilgilerin, şairlerin şiirlerinde yansıması ne şekilde olmuştur? İnsanın her türlü birikimi kendinden sonraki kuşaklara nasıl aktarılmıştır?
2. Dervişlik geleneğinden, bayram geleneğinden, Halk Edebiyatı ve Divan edebiyatına ait Nedim, Akif, Fikret , Hacı Bayram gibi şairlere ait bilgiler elde ediyoruz. Bunların çoğu bir sonraki kuşağa dil vasıtasıyla aktarılmıştır. Dil kültürü bir sonra kuşağa taşıyan en önemli unsurdur.

3. a. Metinde bahsedilen şairlerin adlarını ve bu şairlerin yaşadığı yüzyılları aşağıya yazınız.
c. 3. a.    H.Bayram Veli :  14. – 15. yy,
           Karacaoğlan:  17.yy,
         T.Fikret, M. Akif,  A. Haşim, Yahya Kemal : 19. ve 20. yy.
b.Bu şairlerden bazıları aynı yüzyılda yaşamadıkları hâlde onları ortak bir noktada birleştiren olgu nedir?
b.Aynı yüzyılda yaşamasalar da kullandıkları dilin Türkçe olmasıdır.
c. Aynı dili konuşan insan toplulukları ortak kültür değerlerini nasıl paylaşırlar? Metinden de örneklerle düşüncenizi belirtiniz.
c. Aynı dili konuşan insanlar yüzyıllardan beri gelen ortak kültürlerini babadan oğula, kuşaktan kuşağa nesilden nesile aktararak bugüne getirirler ve bugün yaşadığımız topraklar belli bir gelenek varsa bunu da konuştuğumuz bu dile borçluyuz.
2. metin
DEYİMLER VE DEYİMLERDE AKTARMALAR

5. Deyimler, dilin hangi özelliğiyle oluşur? Yukarıdaki metne göre, deyimler oluşturulduğu toplumun ne tür özelliklerini yansıtır? Bu özellikleri topluca anlatan kavram nedir?
c.5. Deyimler sözlü olarak kuşaktan kuşağa aktarılarak gelir ve hepsinin de oluşumunda bir tecrübe söz konusudur. Oluştuğu toplumun  yaşama biçimini, kültürünü, gelenek görenek, örf ve adetleri ele alır.

6. a. “Deyimler ve Deyimlerde Aktarmalar” adlı metinden Türk kültürüne ait öğrendiğiniz özellikleri aşağıya yazınız.
c.6.a.  Baltanın önemi, odunun yaşamdaki yeri, mutfak kültürü, deniz ve çay çevre koşulları.
b. Bu özellikler size ne aracılığıyla aktarılmıştır?
c.b. Bütün deyimlerin bir hikayesi vardır. Bunlar dille anlatılmıştır.

7. “Gözde” kelimesini başka dillere çevirdiğimizde, tam karşılığını bulabilir miyiz? Niçin? Bir dilin, “tinsel tabaka” (kültür alanı)nın oluşumundaki rolü nedir? Metinlerdeki örneklerden yola çıkarak dilin, bireyin kültürel kimliğini oluşturmadaki rolünü açıklayınız.
c.7. Gözde kelimesini başka dillere çevirdiğinize aynı şekilde çevirmek mümkün değildir. Çünkü her dilin kendine ait mecaz ve yan anlamları vardır ve bunların diğer dillere çevrilmesi kolay değildir. Bir dilin kültürü oluşturmada rolü çok büyüktür. Bütün kültür öğeleri dille aktarılır. Dilin kullanımı bireyin kültür kimliğinin göstergesidir. Kişinin kültürel biçimlenmesi dille olur.

3. metin
TÜRK EDEBİYATI VE TÜRK MİLLETİNİN KÜLTÜREL DEĞERLERİ

8. a. “Türk Edebiyatı ve Türk Milletinin Kültürel Değerleri” adlı metinde yazar, Türk medeniyetine ait pek çok özelliği Divanü Lügâti’t-Türk’ten öğrendiğini söylüyor. Yazarın sözünü ettiği eserden aldığı örnekten, Türklerle ilgili hangi tarihî ve sosyal bilgileri edindiniz? Aşağıya çizilen şemaya bu bilgileri yazınız.
c.8. a. Tarihi Özellikler –> Atlı ve göçebe bir medeniyet oluşturmuşlardır.
          Sosyal Özellikler –>> düğün, matem, savaş, yaşayış, kullanılan dil ve dini inanış.
b. Dil, bireyin kültürel kimliğini hangi unsurlarla oluşturur ve ifade eder? Aşağıya yazınız.
b. Birey, doğumdan ölüme kadar hayatında ne kadar bilgiye, görgüye, kültüre, dine, ahlaka, vicdana…. Sahipse bunların hepsini dilini kullanarak konuşarak, sorarak öğrenir ve bir sonraki bireylere de
bunları aktarır. Birey aslında kendi toplumunun kültürünü  öğrenerek toplumunda şekillenmesine vesile olur.

9. a. Gurbeti bir cümle ile anlatmanız istense nasıl ifade edersiniz? Cümlenizi aşağıya yazınız. Yazdığınız cümle ile arkadaşlarınızın cümlelerini karşılaştırınız. Yazarın verdiği örnek cümleyle (Beşikten ötesi gurbet.) sizin yazdığınız cümleler birbirine benziyor mu? Bu farklılığı neye bağlıyorsunuz?
 a. Kullanılan  kelimeler aynı olsa da benzetmeler ve ifade ediş şekillerimiz kesinlikle aynı olmayacaktır. Bunda da en büyük etken duygu, düşünce ve hayallerimizin farklı olmasının yanı sıra dile hakim olup olmadığımızla ilgilidir.

b. Yazdığınız cümle ile arkadaşlarınızın cümlelerini karşılaştırınız. Yazarın verdiği örnek cümleyle (Beşikten ötesi gurbet.) sizin yazdığınız cümleler birbirine benziyor mu? Bu farklılığı neye bağlıyorsunuz?
b. Hayır benzemiyor. Çünkü her insanın hayata bakışı dili kullanışı, kültür birikimi, kelime hazinesi ve yorumlayışı aynı olmaz.

c. “Dil” ile “söz” kavramları aynı anlamlarda mı kullanılır? Dili oluşturan sistemde yer alan ögeler bireysel istek ve amaçlara göre nasıl değişir?
c. Aynı anlamlarda değildir. Her ne kadar insanlar dile direkt olarak bilinçli bir müdahale yapamasalar da aslında bütün doğal diller insanların istekleri doğrultusunda şekillenir. Yani illa ki şu veya kelimeyi kullanacaksın diye söyleyemesek de dili baskı altına alamasak da yine o dili bizim ve toplumun genel istekleri oluşturur.

10. Aşağıya verilen örneklerin hangisinde dil; bilim, günlük konuşma, edebiyat ve felsefe alanlarında kullanılmıştır?
Örneklerin altlarına yazınız.
a. “Bahçeye kurdum çifte salıncak
Yâr gidip … yâr gelip … sallanacak.”
EDEBİYAT
b. “Günlük dil veya edebî dil, baştan başa bir kültür hazinesidir.”
BİLİM

c. “Sevmek anlamakla olur. İnsanlar anlamadıkları, tanımadıkları şeyleri sevmezler.”
FELSEFE
ç. “Canım, nasılsın?”
GÜNLÜK KONUŞMA DİLİ

Verilen örneklerdeki dil farklılığının sebepleri nelerdir? Örneklerin hangisi dilin kültür taşıyıcılığı yönünü en iyi kanıtlar? Neden?
cevap:  Günlük  konuşma dili ile edebiyat, bilim ve sanatın dili farklıdır.

ANLAMA- YORUMLAMA
1. Hacı Bayram Veli’nin “Bayram’ım imdi” dizesindeki “imdi” kelimesi günümüzde nasıl kullanılmaktadır?
1. Şimdi olarak kullanılmaktadır.

2. Yüzyıllar öncesinin şairi olan Hacı Bayram Veli, Yunus Emre, Fuzulî gibi şairlerin günümüzde hâlâ okunuyorve beğeniliyor olmasını nelere bağlarsınız? Bu durum dilin kültür taşıyıcılığı rolünü nasıl kanıtlıyor? Dil ve anlatım dersi “dil ve kültür ilişkisi” konusuyla ilişkilendirerek soruyu yanıtlayınız.

2. Bu şairlerin halen okunuyor olmasında en büyük etken halkın ortak kültürüne hitap ediyor olmalarıdır. Kullandıkları dillerinde aynı olduğunu düşünecek olursak dil kültürü bir sonraki kuşağa taşıyan vazgeçilmez bir araçtır.

“İncecikten bir kar yağar
Tozar Elif Elif diye
Deli gönül abdal olmuş
Gezer Elif Elif diye”

s.3. Karacaoğlan’ın yukarıdaki dizelerinde kullanılan dilin günümüzde de kolaylıkla anlaşılıyor olmasının sebepleri nelerdir?
c.3. Halkın içinde yetişen bir şairin halkın duygu ve düşüncelerine hitap etmesidir.
s.4. İbn-i Sinâ hakkında yaptığınız araştırma ve okuduğunuz “İbn-i Sinâ” adlı tiyatrodan edindiğiniz bilgileri kullanarak İbn-i Sinâ’nın yaşadığı devirdeki kültürel özellikler hakkında bilgi veriniz. Araştırma ve tiyatro eserinden edindiğiniz bilgilerin birbirinin aynı olup olmadığını belirtiniz.

c.4.Felsefe, matematik, astronomi, fizik, kimya, tıp ve müzik gibi bilgi ve becerinin muhtelif alanlarında seçkinleşmiş olan, İbn Sînâ (980-1037) matematik alanında matematiksel terimlerin tanımları ve astronomi alanında ise duyarlı gözlemlerin yapılması konularıyla ilgilenmiştir.
Araştırma metni ile tiyatro metni aynı şekilde anlatmasa konu bakımından aynı şeyleri ifade edebilir.

DEĞERLENDİRME
1. Aşağıdaki dörtlük ve paragrafı okuyunuz. Dörtlük ve paragrafla ilgili verilen bilgilerden doğru olanların başına “D” yanlış olanların başına “Y” yazınız.
“Ben gidersem, sazım sen kal dünyada;
Gizli sırlarımı âşîkar etme.
Lâl olsun dillerin, söyleme yâda,
Garip bülbül gibi âh ü zâr etme.”
Âşık Veysel ŞATIROĞLU

“Türkçede ikinci ve daha sonraki hecelerde o, ö ünlüleri bulunmaz. Bunların yerini u, ü ünlüleri alır. İkinci hecede o, ö ünlülerinin bulunuşu ancak yabancı veya birleşik yazılan kelimelerde görülür.”

( Y ) İki metinde de kullanılan kelimeler birbirine benziyor.
( D ) İki metinde de Türk kültürüne ait özellikler hakkında bilgi vardır.
( D ) Dörtlüğün dili dilin şiirsel işleviyle oluşturulmuştur.
(D ) Paragrafın dili, dilin dil ötesi işleviyle oluşturulmuştur.
( D ) Dörtlüğün dili, günlük konuşma diline daha yakındır.

2. Aynı dili konuşan insan toplulukları aşağıdaki özelliklerden hangisini göstermez?
A. Ortak kültür değerlerini korur.
B. Ortak bir edebiyat zevki oluşturur.
C. Farklı coğrafyalarda lehçe farklılıkları oluşturur.
D. Dilin etimolojik yapısını inceler.
E. Ortak bir tarih oluşturur.
CEVAP:
s3. Dil, bireyin kültürünün oluşmasında ne ölçüde etkendir?
c.3. Kişinin oluşmasında beşikten mezara kadar etki faktörlerin başında dil gelir.

s.4. Aşağıdaki cümlelerde noktalı yerleri uygun kelimelerle tamamlayınız.
Dilin EDEBİ  kullanımıyla  BİLİMSEL  eserlerdeki kullanımı birbirinden farklıdır.
Dilin KÜLTÜR  taşıyıcı özelliği vardır

2013-2014 9.SINIF TÜRK EDEBİYATI DERS KİTABI CEVAPLARI – METİN- SAYFA 29-30-31 ARASI
HAZIRLIK
1.Birinci metinde kelimeler bir araya gelerek cümleleri, cümleler bir araya gelerek paragrafı (metni) oluşturmuşlardır.
İkinci metinde kelimeler bir araya gelerek cümleyi oluşturmuşlardır.
Üçüncü metinde ise sözcükler bir cümle yapısından uzaktır. Mısra örgüsü içinde metni meydana getirmişlerdir.
2. yukarıdaki tekerlemeye bir cümle diyemeyiz. Çünkü cümle özelliği göstermemektedir.
Sayfa 30.
1.       “Göktürk Yazıtları 2001 Çalışmaları” adlı metin bilgi vermek amacıyla yazılmıştır. Resim metnin iletisinin bir bölümünü yansıtıyor.
2.       Bu sözcüklerle metnin ilk cümlesi oluşturulamaz. Çünkü metnin ilk cümlesinde verilen diğer sözcükler de metnin iletisini içermektedirler. Bu sözcükler metinden çıkarıldığı zaman metnin iletisi bozulur.
3.       a.Vardır. Bu bağ sayesinde metnin teması ortaya çıkar. İletilmek istenen mesaj ortaya konulur.
b.Evet bir anlam bütünlüğü vardır. Her iki paragraf da Göktürk metinlerinden bahsetmektedir. Yani konuyu ortaya koyuyorlar.
c. Paragraflar bir araya gelerek metni oluştururlar. Metin ise temayı ortaya çıkarır.

Ç. Bilge Kağan, Türk, yurt, yazıt sözcükleri tekrar edilen sözcüklerdir.
     4. “siz, iş, yapmak,sabah, akşam, banka, memur, ertesi …”sözcükleri gerçek anlamda kullanılmıştır.
          “Boğuşurum, çekerim,milyarları,tartar, havalara atmak, tutmak..” sözcükleri de yan anlamda kullanılmıştır.  Bu kelimeler düşünceyi daha iyi anlatmak için kullanılmıştır.
    5.Evet,  var. Bu tür anlam değerlerinin bulunması metni daha ilgi çekici ve akıcı hale getirir, okuyucuda heyecan uyandırır.
6. “Dil bilimi ile Metin” adlı parçayı önce üç anlamlı birime yani paragrafa ayrılır. Bu paragrafların her biri metnin ayrı bir yönünü ortay koyar.  Paragrafları da cümlelere ayırabiliriz. Bu cümleler de paragrafı oluştururlar.
7. bu cümleyi paragraftan çıkardığımız zaman paragrafın bütünlüğü bozulur.
8. 2. Metin ifade şekli bakımından diğer iki metinden ayrılır. Bu metinde dil sanatsal işlevde kullanılmıştır. Dilin yan ve mecaz anlamlarına rastlanmaktadır.
9. Bilgi vermek, açıklamak için aydınlatmak amacıyla yazılmıştır.
ANLAMA- YORUMLAMA
1.        
2.       “eğitim, bir, toplum, gelişmek, güçlenmek, çağdaş, uygarlık, ulaşmak, önemli, etken, bilim, sanat, teknoloji, ilerlemek, uzay, çağ, yakalamak, götürmek……
Eğitim, bir toplumun gelişip güçlenmesinde çağdaş uygarlık düzeyine ulaşmasında en önemli etkendir. Bu gün insanlık bilimde, sanatta, teknolojide ilerlemiş, uzay çağını yakalamışsa bu eğitim sayesindedir.  Bir toplumu ileri götüren, geliştiren  şey eğitimdir.

3.       Daha çok hayallerimi tema olarak işlerdim. Şiir insanın duygu dünyasına hitap eder.
4.       Hayır. Haber metni bilgi vermek amacıyla, şiir ise hoşa gitme , estetik zevk ve heyecan uyarma amacıyla yazılmıştır.
               
               DEĞERLENDİRME

1.

I.                    METİN
II.                  METİN
İfade şekilleri
Kelimeler gerçek anlamlarında kullanılmış. Mecaz anlatıma yer verilmemiş. Düşünceler okuyucuya direk iletilmiş.
Mecaz ve yan anlam ağırlıklı bir dil kullanılmış. Düşünce direk değil sezdirme yoluyla okuyucuya verilmek istenmiş.
Gerçeklikle
ilişkileri
Günlük hayatta yaşanmış gerçeklerle birebir uyuşuyor.  
Kurmaca bir metin. Gerçek hayatta yaşanabilir bir olay ama birebir aynısı yaşanmayabilir.
Yazılış amaçları
Bilgi vermek amacıyla yazılmış.
Sanat yapmak için yazılmış.
2.  taşıdığı ileti yönüyle her metin bir iletişim aracıdır.
3. B. yansıma ses
4. okuyucunun sezgisine ve hayal gücüne  bırakılan anlam değerleri genellikle sanat metinlerinde yer alır.
Bir metinde ilk cümle ile son cümle arasında anlam ilişkisi vardır.

2013-2014 9.sınıf Türk edebiyatı ders kİtabı cevapları- Şiir İnceleme Yöntemi sayfa 32- 45 arası


Sayfa 32 
 HAZIRLIK 
1.       Her iki metin de edebi metin örneğidir. Biri manzum diğeri mensur(düzyazı) örneğidir.
Manzum olan metin belirli bir mısra örgüsü, kafiye düzeni ve nazım birimi vardır. Düzyazı da ise bir olay örgüsü, kişi, zaman, mekan  ve anlatıcı unsurları vardır.
      2.Hayır,devam etmez. Çünkü bu bir dizidir. Gerçek hayatla birebir ilgili değildir.
     3.  Destan , masal, hikaye ,roman hepsi  olay dayalı metin türüne girer. Olaya dayalı metinlerin temelini destanlar oluşturur. Daha sonra diğer olaya dayalı metinlerin ortay çıkmasına öncülük etmiştir.
Sayfa 33
1.acevap . İnsanın kendisi ve dış dünya ile ilgili yaşantılarını anlatmak.
b. Sanatsal özellik vardır.
c.Sanat etkinliklerinin düzenleniş amacı insanda estetik zevk ve heyecan uyandırmadır.
c. Edebi metinler duygu ve düşünceleri daha güzel ifade etme, sanat yapmak amacıyla yazılırlar.
2.a.Evet, geçebilir.Nur hayat hanım’ın oğlu Paris’e gidip uzun zaman geri gelmeyen biridir. Orada sıkıntılı günler geçirmiş birçok ülke gezmiştir. Sanattan anlayan birisidir.
b. Kapılarda tokmak olduğunu bugün bunun yerine daha çok zil kullanılıyor. Trenden uçaktan, otellerden bahsediliyor. Evler kiremit çatılı, evlerde koltuklar ve sedir var. Bütün bunlar  o dönemin sanat eserine yansıyan özellikleridir. Gündelik hayatın gerçekleridir. Kocası ölüp oğluyla tek başına yaşayan bir kadın var. Daha sonra bu çocuk annesini yalnız bırakıp Paris’e gidiyor. Bütün bunlar gerçek hayatın yansımalarıdır.
c. Kurmaca metindir. Çünkü bu metindeki kişi, zaman , mekan ve olay gerçek hayatta birebir yaşanmamış olabilir. Yazar kafasında kurguladığı olayı gerçek yaşamdan alınmış bir kesit gibi sunmuş.
3.a. Evet. Metinde dilme getirilen gerçeklik bir kişiye ait bir gerçekliktir. Çünkü bu olay o kişinin başından geçmiş bir olaydır.

b. kurmaca metinlerde olay her ne kadar  tikel ise de bunu günlük hayatta herhangi bir kişinin başından geçen bir olay olarak da düşünebiliriz. Okuyucu bu olayı kendi başından geçen bir olayla özdeşleştirebilir. Bu açıdan bakılınca tümeli ilgilendirir.
4.Üzüntü, burukluk  uyandırdı. Hüzünlendik. Bu olay televizyon ya da gazetede dhaber olarak duyulabilecek bir olay olabilir.
5.
Hikayedeki olay nedir?
Annesiyle birlikte yaşayan bir gencin Paris’e gidip uzun yıllar geri dönmemesi , eve dönünce  annesinin öldüğünü öğrenmesi
Bu olayı yaşayan kişiler kimlerdir?
Nur hayat hanım ve oğlu
Olay ne zaman yaşanmıştır?
Net bir tarih ve zamn ifadesi yoktur. Ama uzun bir zaman dilimi içinde yaşanan bir olaydır.
Olay nerede yaşanmıştır?
Paris’te ve çocukluğunda yaşadığı mahallede geçmektedir.

b. Bu bilgiler metnin tamamına yayılmıştır. Paragrafları birbirine bağlayan unsurlar, yapıyı oluşturan unsurlardır. Yani zaman, mekan, kişiler ve olay örgüsü.
c.Yapıyı oluşturan unsurlar; Olay örgüsü, zaman, mekan, kişilerdir.
6. Sevdiklerinden  ayrı kalan bir insanın yaşadığı pişmanlık.  Hikayenin oluşturulma sebebi sanat yapmaktır.
7. a ve d şıkları yani duygusal ve anlatımsal işlev ile edebi ve ya şiirsel işlev
8a..vurmak, kapılmak ve suyu çekilmek sözcükleri mecaz anlamda kullanılmış.
  b.Mecaz anlamın oluşmasını sağlar. Dallara su yürür ,baca tütüyor  (duman tüter)ifadelerinde var.
9. Edebi metim her okunduğunda insanda ayrı çağrışımlar uyandırır. Bu edebi bir metnin özelliğidir. İnsan metni okuduğu zamandaki ruh haline göre değişik duygular içine girebilir.
10.merdivenlerden bahçeye inince taş duvar bir uçtan öbür uca uzanıyordu. Duvarın üstündeki duman kayboldu.
Her sözcük kullanıldığı yere göre değişik anlamlar kazanabilir. Bu sözcüğün kullanımına bağlıdır.bir de metinde anlatılan duruma bağlıdır.
11.bir hikaye böyle başlamaz. Masal olurdu.yapıyı oluşturan unsurlar yönüyle benzerlik gösterir.
12. hazırlık bölümündeki şiir _____________coşku ile dile getirme
     Pandomim sanatçısının oynadığı tiyatro_____________gösterme
     Okuduğunuz hikaye___________________anlatma
13. siz tamaalyınız.
14. Günümüzde yaşanmış bir hikayedir. Çünkü uçak günümüzde kullanılan bir taşım aracıdır.

SAYFA 37
ANALAM YORUMLAMA
1.       hayır anlatılamazdı. Çünkü emir ve istek ifadeleri bu anlatıma uygundur.
2.       Yaptığın hatalardan dolayı pişmanlık duyma
3.       Edebi metinlerde yan anlam anlatımı daha güzel ve etkili kılmak için kullanılır.
4.       Size kalmış.
DEĞERLENDİRME
1.D, Y, D,Y,D,D
2.       SANAT YAPMA, ESTETİK ZEVK VE HEYECAN UYANDIRMA
3.       E
4.       …..METİN…ANLAM….SÖZCÜK ….KAZANIR.
…..ANLAMLI….
SAYFA 38.
ÖLÇME DEDEĞERLENDİRME
!. sanat eseri kurmaca on ilham veren nesne gerçektir. Sanat eseri estetik zevk ve heyecan uyandırma amacı güder, nesne ticari amaçlı olabilir.
2.D
3.B
4.ÇÜNKÜ SANAT ESERİ BİRİK VE TEK OLANDIRÇ AYNISINDAN BİRDEN ÇOK VARSA BU SANAT ESERİ OLMAK TAN ÇIKAR.
5.RESİM----------------ÇİZGİ VE RENK
ROMAN-------------SÖZ
HEYKEL-------------TAŞ
ŞARKI-------------SES
6.DUYGU VE HEYCAN DİLE GETİRME-------HEYECANA BAĞLI İŞLEV
GÖDERGEYİ OLDUĞU GİBİ İFADE ETME---GÖNDERGESEL İŞLEV
İLETİNİN İLETİSİNİ KENDİNDE TAŞIMA-----ŞİİRSEL İŞLEV
DİL İLE İLGİLİ BİLGİ VERME --------- DİL ÖTESİ İŞLEV
7.hayır aynı amaçla kullanılmaz. Tarihi metinler bilgi vermek amacıyla yazıldığı için dil burada gerçek anlamıyla  kullanılır. Edebi eserde ise yan ve mecaz anlam ağırlıklı kullanılır.
8.her okuyan ondan ayrı bir şey çıkarır. Bu okuyucuya zevk verir.
9. okuyucuya iletmek istediği mesaj ile bir iletişim arcıdır.
10…


9.Sınıf Edebiyat Kitabı 2.Ünite: Şiir İnceleme Yöntemi  (Sayfa 41-55 )


1.       Birinci metin destan dönemine aittir. Bu şiirde savaş teması işlenmiştir.  Günümüz Türkçesine göre anlaşılması zor olsa da dil yabancı etkilerden uzaktır. Şiirde yer yer halk söyleyişlerine de rastlanmaktadır.
Diğer şiir işlenen konu da savaş konusudur. Yabancı kelimeler yoktur. “Gurşanın” kelimesi bugün  “kuşanın”  şeklinde kullanılmaktadır.
2.       Yukarıdaki resimlerde binalar yapılırken temelinden çatısına  varıncaya kadar birçok işlem yapılmaktadır. Kum, çimento, demir, tuğla… gibi küçük parçalar birleştirilerek bütünü oluşturmaktadır. Yani binayı oluşturan unsurlar küçük birer parça iken birleşerek bütünü oluşturuyorlar.
3.       Büz yazılarda dize yerine cümle veya paragraf kullanılır. Cümleler bir araya gelerek paragrafı oluşturur. Şiirde ise dizeler bir araya gelerek bentleri , beyitleri veya kıtaalrı oluşturur.
4.       Birinci şiirde dünyanın geçiciliği, ikinci şiirde Yunus sevgi, üçüncü şiirde ayrılık duygusu işlenmiştir.
5.       Evet vardır. Düz yazı bir varlığı bilgi amaçlı anlattığı için olduğu gibi verir. Şiir ise bunu değiştirerek estetik bir biçimde verir. Yani sanat yapar.  Resim ise bunu boya, fırça, tuval gibi malzemeler kullanarak yapar.
6.       Şiir okunduğu zaman insanda duygu düşünce, ses, ritim, ahenk uyandırır. Düz yazıda ise bunarla gerek yoktur. Düz yazı bilgi vermeyi amaçladığı için düşünceler doğrudan verilir.
Şiirde derinlik vardır. Az sözle çok şey anlatılır. Düz yazı günlük konuşma diline yakındır.
Şiirde günlük konuşmanın aksine bir sıra dışılık olur. Duyguları nasıl aktardığı ön plana çıkar. Düz yazıda ise sıra dışılık yoktur.
7.       Şiirin okunuşu daha ahenklidir. Çünkü şiiri yapısını oluşturan ahenk unsurları bunu sağlamaktadır.
8.       Şiiri düz yazıya çevirince şiirdeki ahenk unsurları kaybolur, ritim ortadan kalkar. Düz yazıda ahenk unsurları olan kafiye, redif, ölçü, ses tekrarları yoktur.
9.       Karanlık muma , gece bir uçuruma, sessizlik dumana benzetilmiş. Bu benzetmelerle gerçek anlamdan uzaklaşılmış.
10.   Her şiir için bunu söylemek doğru olmaz. Bazı şiirler vardır ki tamamen gerçek hayatı yansıtır. Günümüz edebiyatındaki toplumsal gerçekçilik akımı bu tarz şiir anlayışını dile getirmektedir.
11.   Birinci resim gerçektir, diğeri ise gerçeğin bir yansımasıdır. Fotoğraf resme göre daha gerçekçidir.
12.   Siz e kalmış.
13.    Birinci resim oya,yemeni işlemesi, ikinci resim çanta, üçüncü resim halı işlemesi, dördüncü resimde ise Anadolu kültürünün bir yansıması olan yayık var. Kültür geçmişten günümüze biriktirilen değerler bütünüdür.
14.    Temaları ortaktır.
15.    Kağızmanlı Hıfzı’dan alına parçanın dili daha sadedir. Yalnız birinci metnin dili bize göre sade gibi görünmese de İslamiyet öncesi Türk edebiyatı  ürünlerinde dil yabancı etkilerden uzaktır.
16.   Çünkü herkesin ifade tarzı ve bakış açısı farklıdır. Buna bağlı olarak anlatımı da farklı olacaktır.
17.   Çok farklı yorumlar getirilebilir. Şiirin özelliği yorumlanabilir olmasıdır. Bana göre hayat anlatılmaktadır.
18.   Sanat metinlerinin özelliği farklı yorumlara açık olmasındadır. Özellikle sembollerin çok kullanıldığı bir metin her okuyucu tarafından farklı yorumlanır
19.    Sınıfta yapılacak bir uygulama.
20.   Orhan Veli ilk başlarda hece ölçüsü ve halk edebiyatı nazım şekilleri ile şiir yazmasına rağmen daha sonraları bu düşüncesinden vazgeçmiş, dil kurallarına baş kaldırmış, ölçü, nazım birimi, mısra bütünlüğü gibi konulara karşı çıkmış serbest nazımla şiir yazma geleneğini getirmiştir.

SAYFA 46
ÇÖZÜMLEME İNCELEME
1.a.  cevap.
Dönemindeki sosyal,m siyasi, askeri, dini güçlerin etkilerinden
                  b.  Hayır,bütün sebepleri bire nedene indirmek doğru olmaz. Bir şiiri anlamak için
                    yukarıda sayılan dönemin siyasi, sosyal, askeri, dini, ekonomik yapısı da göz önünde    
                    bulundurulur.
                  c. Yunus Emre’nin şiirine dini hayatın izleri görülmektedir. Tasavvuf anlayışı hakimdir.  
                      Bunu abdal, Mevla, ya hu, Musa, İsa… gibi ifadelerden anlıyoruz.
                 Ç. Tanzimat dönemi sanatçılarında batılılaşma hakimdir. Bu kavramlar bize batı  
                       edebiyatından gelmiştir.  Tazimatın birinci döneminde sanat toplum içindir görüşü, ikinci  döneminde sanat sanat içindir görüşü hakim olmuştur.
 Okuduğumuz şiirde sanat toplum içindir görüşü hakimdir. Sosyal ve siyasi bir konun işlenmiştir.
                   d.Tanzimat döneminde Batılılaşma , milli edebiyat döneminde ise Türkçülük düşüncesi hakimdir.  Tanzimat döneminde padişahın yanında bir meclis kurulmuş , bütün halklar adalet önünde eşit hale getirilmiş.  Batılı devletler Osmanlının modernleşmesini ve yapacakları yardımı bu şartlara bağlamışlardır.
 Mili edebiyat döneminde ise ülke savaşlarda çok güç kaybettiği için milliyetçilik duygusu ağır basmaya elde kalan topraklar bu sayede kurtarılmaya çalışılmıştır.
   e.  Yunus emre dini tasavvufi halk edebiyatının Anadolu’daki temsilcisidir. Ahmet Yesevi ile başlayan dini tasavvufi halk edebiyatı Yunus emre ile Anadolu’da  zirveye ulaşmıştır.
f. Namık Kemal'in kasidesi şekil bakımından divan edebiyatındaki kaside nazım şeklinin özelliklerini gösterir. Farklı olan tarafı ise konu olarak soyut olan bir kavramı hürriyet kavramını işlemiş olmasıdır. Kasidede din veya devlet büyükleri övülür.
48. sayfa
2.a. şiirde yapıyı oluşturan en küçük birim mısradır. Divan şiirindeki mısraların her birinde bir anlam ve ses bütünlüğü vardır. Anlam bir mısrada son bulur.
   b. mani tek bir dizden oluşur. Gazel ise beş ile on beş beyit arsında değişir. (Yani on dize ile 30 dize arasında). Bu farklılığın sebebi gelenektir. Her şiir geleneğinin kendine göre özellikleri vardır.
49.sayfa
3.a.  şiirlerin gruplandırılmasında dize sayıları etkili olmuştur. İki dize varsa buna beyit, dört dize varsa buna da dörtlük veya kıta denir.
b. dokuz cümleden oluşmuştur. Şiirin teması “”kara sevda”dır. Diğer metinlerden farklıdır. Serbest nazımla yazılmıştır.
c. Kara Sevda serbest nazımla yazılmıştır.  Mısra içi ses tekrarları(Asonas ve aliterasyon) önemlidir.  Uzlet’te ise aruz ölçüsü kullanılmıştır. Ahenk kafiye , redif, ölçü kullanılarak sağlanmıştır.


Saya 48-49-50-51
4. metin
BİR’LER
5. metin
2a.. İdördüncü metin olarak  verilen “Bir’ler” birer dizelik şiirlerdir. İkinci metin olarak verilen dizeler ise farklı şairlerin şiirlerinden alınmış mısra-ı berceste (seçkin dize)lerdir. Divan şairlerinin çoğu, gelişigüzel şiirler yazmaktansa derin anlamlar içeren tek bir dize söylemeyi sanat yeteneği olarak kabul ederler. Bu dizelerin her birinde bir anlam ve ses bütünlüğü olup olmadığını tartışınız. En küçük şiir biriminin adı nedir? Belirtiniz.
2.a. Divan şiirindeki dizelerin her birinde bir anlam ve ses bütünlüğü vardır. Şiirde yapının en küçük birimi mısradır.
6. metin
GAZEL
7. metin
VATAN MERSİYESİ’nden
8. metin
Mani
b. Gazel, VatanMersiyesi  ve mâni aynı sayıda dizeden mi oluşmuştur? Bu şiirlerdeki dize sayısının farklı oluşunun nedeni ne olabilir?
b. Aynı dize sayısından oluşmaz. Mani dört dizeden oluşur gazel ise kitaptaki şekli ile 4 dize oluşur ama normalde 10 dize ile 30 dize arasında değişir. Bu farklılığı oluşmasında en büyük neden gelenektir. Gelenekte gazel 5-15 beyitten mani ise tek dörtlükten oluşur.
3. a.Şiir birimleri dize, beyit, bent, kıta ve şiir cümleleri olarak gruplandırılıp adlandırılırken hangi özellikler göz önünde bulundurulmuştur? Açıklayınız. Şiir birimlerinin anlam ve ses kaynaşmasıyla bütünleşerek nazmın hangi özelliğini oluşturabileceğini belirtiniz.
3.a. Bu gruplandırmalarda dize sayıları belirleyici olmuştur. İki dize varsa buna beyit dört dize varsa buna kıta denmiştir.
6. metin
KARA SEVDA
b. “Kara Sevda” adlı şiirde kaç şiir cümlesi vardır? Bu şiir cümlelerindeki anlam hangi tema etrafında bütünlenmiştir?Bu şiirin nazım şekli incelenen diğer metinlerden farklı mıdır? Bu farklılığın nedenini tartışınız. Tartışmanız sonucu oluşan ortak görüşü tahtaya yazınız.
b. 9 tane cümleden oluşmuş. Başlıktan anlaşılacağı gibi tema Kara Sevda’dır.  Farklıdır. Nedeni diğerleri gibi dizelerdeki ölçüye dikkate edilmemiş ve serbest nazım şekli ile yazılmıştır.  Aruz ya da hece ile aynı şekil ortaya çıkmazdı. Dizelerdeki hece  ya da ses değerleri eşit olurdu.
7. metin
UZLETTE
c. “Kara Sevda” ve “Uzlette” adlı metinlerde ahenk nasıl sağlanmıştır? Bulunuz. Bu iki metinde kullanılan ahenk unsurları, seçilen kelimeler, anlamı tamamlayan birimler niçin aynı değildir? “Kara Sevda” adlı şiir günümüz şiirlerinden, Uzlette adlı şiir ise Fecriati Topluluğu şiirlerinden bir örnektir. Bu açıklamalardan da yararlanarak şiirlerin  yazıldığı edebî dönemler ve şairlerin sanat anlayışlarının bu farklılıkta ne kadar etkili olduğunu belirtiniz.
c. Kara Sevda serbest nazımla yazılmıştır. Buradaki ahenk unsurları için içses özellikleri, aliterasyon  ve asonanslara önem verilmelidir. Uzlette ise aruz kullanılmış ve buna göre kafiye redif uyak düzeni kullanılarak ahenk sağlanmıştır. Şairler  yaşadıkları dönemde kullanılan yapıları kendi şiirlerine uygularlar.
ç. “Uzlette” adlı metindeki şiirin birimini bulunuz. Bu metnin günümüz diline çevrilmiş hâli mi, orijinal hâli mi daha ahenkli ve anlam yönünden bütünlük içindedir? Görüşlerinizi nedenleriyle belirtiniz.
ç.Nazım birimi baştaki iki bölüm dörtlük diğerleri üç ve tek dize olduğu buna bend demek durumundayız. Tabi şiirin orijinal hali daha ahenklidir.
d. “Gazel”, “Kara Sevda” “uzlette” adlı mtinleri ölçü, kafiye, seçilen kelimeler, şiir birimleri, anlamın hangi temalar etrafınfa bütünleştiği yönlerinden inceleyerek karşılaştırınız. Şiirlerde buduğunuz ortak ve farklı yönleri listeleyerek arkadaşalrınıza sununuz.
d.  Gazelde aruz ölçüsü,  Kara Sevda’da serbest nazım, uzlette aruz ölçüsü kullanılmış.
Gazel: -larla sen redif, -u yarım kafiye  , kafiye düzeni: aa, ba , tema: aşk
              nazım birimi: beyit
Kara Sevda: Belli bir kafiye düzni ve kafiyesi yok.kafiye sayılabilecek sesler var ama bir düzen içinde verilmemiş.  Nazım birimi bent, teması: aşk
Uzlette:    kafiye düzeni: abaa, cdcd, eff,ghh,  laciverdisi, şehvisi, nefesi, muktebesi, redif
    1.bent     Laciverdisi, şehvisi,  
    2.bent    nefesi, muktebesi,  eflatun , meşhun  
     3.bent  -yollar, -uzar
     4.bent    -elmas, ihsas  renkli olan sesler tam kafiyedir.
      Nazım birimi bent, teması: aşk
   Dil, anlatım, nazım birimi  ve ölçü yönünden farklılık var.
Temalar ortak.


5.a. Aşağıdaki paragrafı ve şiirleri okuyunuz. Bu paragraf ve şiirlerde kullanılan dil, birbirinin aynı mıdır?  Tartışınız. Bulduğunuz ortak sonuçları maddeleyerek bir poster oluşturunuz. Bu posteri sınıfınıza asınız.
“Atatürk’ün belli bir sanat anlayışı olduğunu zannetmiyorum. Fakat pek ince ve duygulu bir sanat âşığıydı. Hatta diyebilirim ki bir edebî eseri en iyi, en doğru bir şekilde eleştirmesini bilirdi. Çevresindeki yazarlara ancak bu eleştirmeleri sonunda bir değer verirdi.”
                                                                                                                     Yavuz Bülent BAKİLER
Sana bağlandı gönüller o gün,
Baş kodu yoluna başı olan.
Sana eklendi sevgiler saygılar,
Yüceydin daha da yüceldin o zaman…
Atatürk bir destan oldu koskoca.
                                      Selahattin BATU

16. metin
Seherdi seçemedim
Dünyayı geçemedim
Günül bir top ibrişim
Dolaştı açamadım

17.Metin
KAR
b. Mânide kaç cümle vardır? Bu cümleler kaç dizeye yayılmıştır?
b.3 tane cümle vardır ve anlatılar 4 dizeye yayılmıştır.
c. “Kar” adlı metnin ilk bendini bir cümle olarak aşağıya yazınız. Yazdığınız bu cümlede şiirin duyarlılığı var mıdır? Niçin?
c. Şiiri düzyazıya çevirirseniz şiirde verilmek duyarlılık gider.
ç. Mâni mi “Kar” şiiri mi doğal dile daha yakındır? Neden? Belirlediğiniz metinde doğal dilin imkânlarından nasıl yararlanılmıştır?
ç. Mani,  halk edebiyatıyla ve halk söyleyişine daha yakındır. Doğal dilin olanaklarından faydalanmıştır. Diğer şiirde ise sembolizm ve imge kullanılmıştır.
6.a. “Kar” şiirinde “düşünce ve mavilik” hangi sıfatlarla nitelendirilmiştir? Siz düşünce ve maviliği hangi sıfatla anlatırdınız? Şair niçin sizinle aynı kelimeleri kullanarak şiir yazmamıştır? Her insanın hayali ve düşüncesi neden birbirine benzemez? Açıklayınız.
6.a. Her insan başka bir alem olduğu için kendi dünyasında farklılıklar gösterir. Bizim anlatmış olduğumuz ifadelere bir başkası aynı şekilde değerlendirmeyebilir.
b. “Kar” şiirinde şairin sesini sorduğu, kimdir ya da nedir? Şair, “Kar” şiirinde hayallerini kelimelerle anlatabilmiş midir? Niçin? İnsanın hayal ve düşüncelerinin kelimelerle anlatılması mümkün müdür? Neden? Şairlerin, sınırlı olan anlatım gücüyle sınırsız olan hayal ve düşünceleri anlatırken neye başvurduğunu birinci ve ikinci metinden örneklerle açıklayınız.
b. Şairin sesini sorduğu kişi ya da nesne yoruma açıktır. Anlatabilmiştir.  Bazı insanlar bazen hayallerini ve duygularını anlatacak kelimeler bulamayabilirler. Çünkü bu durum kişinin kendisiyle alakalıdır. Ya kelime hazine yetersizdir ya da hayalleri anlatılamayacak ölçüdedir.
18. Metin
DAĞLAR
7.a. “Dağlar” adlı metnin ilk dörtlüğünde şair, dağların kendisi için önemini anlatırken hangi kelimeleri kullanmıştır?“Dağ” kelimesi şaire niçin “baş, saç, kar, deli rüzgâr” kelimelerini çağrıştırmış olabilir? Düz yazılarda da şiirlerdeki gibi imgeler kullanılabilir mi? “Yâri ellere vermek, yârini eller almak” kelime grubu çok sık kullanılan bir anlatım tarzıdır. Bu tür durumların anlatıldığı kelime ya da kelime gruplarına “imge” denilebilir mi? Düşüncelerinizi nedenleriyle açıklayınız.
7.a. Denilebilir çünkü imge soyut kavramları somutlaştırmak olarak ifade edebiliriz. Bu kelimelerle şair içinde durumu somut hale getirmiş oluyor.
19. metin
NE FAYDA!
7. b“Ne Fayda!” adlı metinde şair sevdiğine nasıl sesleniyor? Ona niçin “gülden ağır söyleyemeyeceğini”  belirtiyor?  “Gülden ağır söylemek” sözünü hangi anlamda kullanmış olabilir? Şair “ciğerpare” ve “gül” kelimeleriyle hangi soyut durumu somutlaştırmaya çalışmaktadır?
7. aCiğerparem diye sesleniyor. Gülden ağır söylemek deyimi de incitmemek anlamında kullanılmıştır. Ciğerpare ve gül kavramlarıyla da sevgisini somutlaştırmış oluyor.
8. a İncelediğiniz dört şiiri yeniden okuyunuz. Bu şiirlerde soyut düşünceyi somutlaştırmak için hangi imgeler kullanılmıştır? Belirleyiniz. Söz sanatlarının imgelerin oluşmasında nasıl bir işlevi olduğunu belirtiniz.
8. a.Bazı imgeler söz sanatlarıyla oluşturulur. Teşbih, mecaz, istiare gibi sanatlarda imge söz konusudur.
20. metin
b. Yukarıdaki beyitte hangi varlıktan işiten bir insan davranışı bekleniyor? Hangi varlıktan intizar etmesi (devamlı gözlemek) isteniyor? İnsan olmayan varlıkların (bu beyitte olduğu gibi) insana ait özelliklerle (duyan, düşünen, hareket eden vb.) anlatıldığı sanata ne ad verilir?
b Gülden insan davranışı bekleniyor. Nergis’in de intizar etmesi bekleniyor. Burdaki söz sanatı da kişileştirme (teşhis) dir.
c. Bakî’nin beytinde, hasreti çekildiği söylenen kim olabilir? Hasreti çeken varlığın adı niçin “gül” olarak adlandırılmıştır? Nergis çiçeğinin mitolojik hikâyesi hakkında neler biliyorsunuz? Beyitteki benzetilen, benzeyen, benzetme yönü ve benzetme edatını bularak aşağıya yazınız.
c. Beyitte sözü edilen sevgilidir. Gül semboldür. Divan edebiyatında gül bülbül mamunu en çok kullanılan mazmunlar(kalıplaşmış ifadeler) arasındadır. Bülbül seven (aşık) gül ise sevilen(sevgili)dir.
2. Nergis dünyaya geldiğinde su perisi olan annesi onu falcıya ömrünün uzun uzun olup olmayacağını öğrenmeye gider. Kendini görmezse ömrü uzun olacak der falcı. Nergis büyür ve herkesi sevdiği biri olur. Ormandayken bir ses duyar  ve seslenir o sese. Kimse yoktur sadece kendi sesi ona yankı yapmaktadır. Zamanlar o sese aşık olur ve belli bir zaman sonra ormanın içindeki bir akarsuda kendini görür ve bu güzelliği hayran kalıp dona kalır ve ondan bir çiçek haline gelir.
Gül acı ve ıstırap çekme yönüyle nergise benzetilmiş.
Benzeyen : gül   benzetilen:  nergis  , Benzetme yönü: İntizar çekme   Benzetme edatı: gibi
c. Beyitte sözü daha etkili bir duruma getirmek için aralarında türlü yönlerle ilgi bulunan iki şeyden, benzerlik bakımından güçsüz durumda olan varlığın adı nedir? Nitelikçe daha üstün olan varlığın adı nedir? Bu sanata ne ad  verilir?
 Benzetme de zayıf olan “Benzeyen” , güçlü olan “Kendisine Benzetilen”dir. Bu iki unsurun olduğu sanata  benzetme (teşbih) adı verilir.
9.a. Sınıfınızda iki gruba ayrılınız. Aşağıda verilen beyitlerle “Dağlar” ve “Ne Fayda” adlı metinleri söz sanatı kullanılması açısından karşılaştırınız. Bu şiirlerin aralarındaki farkı belirleyiniz.
9.a. Kısa olması rağmen Ne Fayda şiirindeki söz sanatları daha yoğundur. Diğer şiirde de var ama o kadar değil.
Ah eylediğim serv-i hırâmânın içindir
Kan ağladığım gonce-i handanın içindir
Fuzulî
(serv- i hırâmân: servi boy, gonce-i handan: gonca gülüş)
Bakî çemende hayli perîşân imiş varak
Benzer ki bir şikâyeti var rûzgârdan
Bakî
(rûzgâr: 1. zaman, 2. yel; çemen: çimenlik, mec. dünya; varak: yaprak)
b. “Serv-i hırâmân, gonce-i handan” benzetmeleri bir imge midir? İmge ile söz sanatlarının oluşturulma amacı ortak olabilir mi? Açıklayınız.
b. Evet  buradakiler imgedir. Ortaktır. Anlatılan soyut ifadeleri daha çarpıcı ve somutlaştırmak için kullanılmıştır.
21. metin
GEÇEN DAKİKALARIM
10. a “Geçen Dakikalarım” adlı metinde “dakika” kelimesi sadece bir zaman birimi anlamı mı taşımaktadır? Bu kelimenin çağrıştırdığı kavramlar nelerdir? Bu kelime, şiirde başka hangi anlamları kazanmaktadır? Şiirdeki söyleyiş özelliği ve “nerdesiniz, yerdesiniz”, “dakikalarım, korkarım”; “çaldı, kaldı” kelimelerindeki ses benzerlikleri, şiirin sezdirmek istediği anlama ne ölçüde yardımcı oluyor?
10.a. Hayır sadece dakika olarak kullanılmamıştır.  Yaptığı çağrışımlar; sararmış yaprak olabilir, yaşlanmış bir kişi olabilir. Ses benzerlikleri de anlama elbette katkısı olacaktır.
b “Gün geldi, saat çaldı” dizesindeki gün ve saat hangi anlamlarda kullanılmıştır? Şiirde mecaz anlamın, gerçek anlamın önüne çıkmasının nedenini, konuda verilen diğer metinlerden örneklerle açıklayınız.
b. Gün geldi, saat çaldı hayatın son bulması anlamında kullanılmış olabilir. Şiirde şairin asıl vurgulamak istediği temel anlam değil mecaz anlamdır. Şiirde önemli olan mecazların yoğunluğudur.
11.  “Ne Fayda”        adlı şiiri Baki’den alınan beyit ile şiir dilleri açısından karşılaştırınız. Benzerlikler ve farklılıkları aşağıya yazınız.
    Benzerlikler                 
Söz sanatlarına yer verilmiş, Mecazlı anlatım var.



                                        
Farklılıklar
 Beyitle oluşturulan parça daha sanatlı ve kapalı bir anlatıma sahip.
Gazelden alınan parçanın dili daha sanatlı ve anlam yönünden daha kapalıdır. Düşünceler mazmunlarla ifade edildiği için daha kapalıdır.


 9.Sınıf Edebiyat Kitabı 2.Ünite Şiir inceleme (Sayfa 60 -61-62-63-64)
26. metin
VEDA
17.a.. Yukarıdaki şiirin, ilk dörtlüğünde kullanılan “sen, öksüz, veda, türlü” kelimelerini dizelerden çıkarırsanız dizelerin anlamında nasıl bir değişme olur? Yine bu dörtlükten son dizeyi çıkarırsanız dörtlüğün vermek istediği anlama ulaşılabilir mi? Düşüncelerinizi nedenleriyle birlikte açıklayınız.
17.a.. Anlamında değişme olur. Aynı anlama ulaşamayız çünkü metindeki temayı veren bu kelimelerdir. Anlam bütünlüğü dağılır.
27. metin
SES
b. Ağrı, leke, yüz, hengâme, şen kelimelerinin anlamlarına sözlüğünüzden bakınız. Bu kelimelerin “Ses” şiirinde hangi anlamlarda kullanıldığını belirleyiniz. Şiirlerde kelimelerin niçin yeni anlamlar kazandığını “Ses” şiirinden örneklerle açıklayınız.
b. Ağrı: acı anlamında kullanılmamıştır. Heyecan anlamında kullanılmıştır. Leke de aynı şekilde sözcükteki anlamıyla kullanılmamıştır. Şiirler sanatsal metinler olduğu için kelimeler kendi gerçek anlamıyla kullanılmaz. Şiirler yan anlam ve mecazlar bakımından zengindir.
18.a. Sınıfınızda iki grup oluşturunuz. Gruplarınızla “Veda” ve “Ses” adlı metinleri şiir gerçekliği yönünden inceleyiniz. Şiir gerçekliği incelenirken gerçekliğin kişinin yorumuna göre ya da somut olanın soyut algılamaya göre değiştiğine dikkat ediniz. Şiirlerde bulduğunuz gerçekliğin özelliklerini grup sözcüsü aracılığıyla sınıfa açıklayınız. Gruplar şiirlerde aynı gerçeklik özelliklerini mi buldular? Tespit ediniz.
18.a. İki şiirde gerçeklik açısından aynıdır. Yani gerçek anlamlı kelimelerin kullanıldığı bir şiir değildir. Daha çok mecaz, yan  anlamları yoğun olduğu sanatlı birer şiirdir. Şiirlerde gerçeklik her zaman olduğu gibi ele alınmaz. Didaktik şiirlerin dışındaki şiirler gerçeklikten uzaktır.
b. “Ses” şiirinde şair akşamı, lekesiz, saf, iyi bir yüze benzetmektedir. Akşamın bir yüz olarak nitelendirilmesi şiir gerçekliğine hangi yönlerden uymaktadır?
b. Kurmaca gerçekliğe uyar. Şair burada benzetme yapmıştır.
28. metin
19.a.. Yukarıdaki Kuloğlu’nun şiirinde “dünyada doğru dost olmadığı” tezi savunuluyor. “Veda” adlı şiirin son dörtlüğünde ise “yolunu kaybeden insanların imdat çağırmak için ateş yaktıkları, sevgilisini kaybeden gözlerin de o ateş gibi parladığı” söyleniyor. Bu iki şiirden hangisi günlük hayattaki gerçekliğe daha yakındır? Neden?
19.a. metin daha geçekliğe yakındır. Çünkü diğer metin daha soyut olan bir kavramı anlatmaktadır ve hayat dışında fantastik algıyı anlatmaktadır. 3. metindeki algı ise her zaman insanların başına gelen bir durum olduğu için yaşanabilir  bir niteliktedir.
b. “Ses” şiirinde metinde betimlenen tabiat manzarası gerçek midir? Siz bu şiiri okuduğunuzda gözünüzde nasıl bir Boğaz manzarası canlandı? Anlatınız. Sizin anlattıklarınızla şiirdeki duygunun, sezginin, tasarımın ve izlenimin anlatımı niçin birbirinin aynı değildir? Açıklayınız.
b. Gerçek değil. Şairler dış dünyada algıladıkları dünyayı kendi içinde ve kendi kelimeler somutlaştırarak anlatırlar. Burada önemli olan şairin tecrübeleri, betimlemeleri ve bu betimlemeleri yaparken kullandığı kelimeler.
29. metin
20.a. Ahmed-Dai’nin gazelinde sevgili servi boylu, büyücü gözlü, fitne kaşlı larak betimleniyor. Bu betimlemeyi şiir gerçekliğine göre değerlendiriniz. Şiirde sevgili betimlemesinin niçin değişik yorumlarla verildiğini açıkalyınız.
20.a. Şairin hayalindeki sevgili kavramı  günlük hayatın gerçekleriyle uyuşmaz. Şairle görmek istediklerini hayallerini anlatırlar. Bu şiirin gücünü artırır. Şiir var olanı daah güzel ve etkili anlatma sanatıdır.
   b. Verilen metinlerde , yaşamdaki ve hayallerdeki gerçekliğin şair tarafından şiire aktarılırken nasıl değiştiğini örneklerle açıklayınız.
b.  Sevgilinin boyu servi gibidüşünülmüş, gözü büyücü gözüne benzetilmiş, kaşı fitne çıkaran birine benzetilmiş, bu ifadelere baktığımız zaman gerçek insan tasviri ile bunalr aarsında fark vardır. Divan edebiyatoıdaki sevgili tipi hayali ve kurmaca bir tiptir. Soyut bir sevgili analyışı vardır.
c.Siz veda sahnesini şiirleştirseydiniz bu vedayı betimlemek için hangi benzetmeleri kullanırdınız?
Ç. Ben, sonsuza yolculuk yapan bir yolcu ve rıhtımda ona el sallayan  sevdikleri olarak betimlerdim.
ç.Hayatın tüm gerçekleri şiire hangi ölçüde yansıtılmalıdır? Tartışınız? Tartışmanız sonucunda vardığınız kararı tahtaya yazınız.
ç. Belki de sadece didaktik şiirlerde anlatılsa da oradaki metinlerde illa ki mecazlara, ya anlamlara gidebilir.

Sayfa- 63,64
30. metin
31.   metin
32.    metin
33.    metin
34.    metin
35.    metin
21.a.  Bu bölümde inceleyeceğiniz metinler özellikle yüzyılları belirtilerek arka arkaya verilmiştir. Araştırma çalışmasından da edindiğiniz bilgilere göre seçilen bu şiirlerin, Türk şiir geleneği içinde hangi gruba dâhil edilebileceğini nedenleriyle belirtiniz.
21.a
30.  metin: Eski Türk Edebiyatına (Destan dönemi ) aittir. İçinde Öz Türkçe kelimeler var ve diğerlerine göre anlaşılması daha zordur.
31.    metin: Halk şiiri geleneğidir. Halk söyleyişleri  var , dörtlüklerle ve  heceyle yazılmıştır.
32.    metin: Yine halk şiiri geleneğidir. Halk söyleyişleri  var , dörtlüklerle ve  heceyle yazılmıştır.
33.    metin: Divan Edebiyatı geleneğidir. Aruzla yazılmış ve Osmanlıca kelimeler fazladır.
34.    metin: Halk şiir geleneği hakimdir.
35.    metin: Modern edebiyat içinde yazılmış olsa yazarı halk geleneğinden beslenmiştir.
b. İncelediğiniz metinlerin yapısını oluşturan birimleri, ahenk unsurlarını ve temasını bulunuz. Bu yapı, ahenk unsurları ve temaların ilk olarak hangi yüzyılda ortaya çıktığını söyleyebilir misiniz? Türk şiir geleneği içerisinde, geleneği oluşturan ve yaşatan şairlerin yüzyıllarca niçin birbirlerini etkilediklerini belirtiniz. Türk şiirinin tarihî gelişimi hakkında yaptığınız araştırma çalışmasından edindiğiniz bilgileri de kullanarak Türk dilinin şiir geleneğini oluşturan unsurları metinlerden örneklerle gösteriniz.
b.  Türk şiirinin ahenk unsurları Orta Asya’da tarihin bilinmeyen karanlık devirlerinden itibaren sözlü olarak ortaya çıkmıştır. Şairler içinde bulundukları şairlerden  ya da daha öncekilerin yazdıklarından ister istemez etkilenirler. Türk şiirinden  4 gelenek göze çarpmaktadır:
1. Destan geleneği: Eski Türk edebiyatı olarak  bilinir. Sözlü kültür vardır. Anonimdir. Konuları yiğitlik , doğa ve sevda gibi konulardır.
2. Halk Edebiyatı geleneği: Destan dönemi edebiyatının İslamiyet’ten sonraki şeklidir. İçinde İslamiyet vardır. Anonim, tekke ve aşık olmak üzere üç koldan ilerler.
3. Divan Edebiyatı geleneği: 13. Yüzyıldan itibaren oluşan ve İran ve Arap etkisi görülen edebiyattır. Dili Arapça,Farsça ve Türkçe karışıktır. Kalıplaşmış şekilleri olan ağır ve ağdalı bir dili olan ama kesinlikle sistemli bir edebiyat geleneğidir. 13-19 yüzyıl arasında devam eder. Osmanlı izleri vardır.
4. Modern Edebiyat geleneği: Tanzimat’la birlikte Batı’yı tanıyanların Fransa’dan getirmeye çalıştığı edebiyattır ki şekil ve ahenk unsurları bakımından değişim kendini gösterir. Serbest nazım daha çok kullanılmıştır.
c. İlk metnin şairi niçin doğa ile ilgili kelimeleri, Karacaoğlan güzelliği metheden kelimeleri, Levni dinle ilgili kelimeleri ve temaları kullanmışlardır? Şiirlerin söylendiği / yazıldığı sosyal ve kültürel ortam şiirlere hangi farklı söyleyiş özelliklerini kazandırmıştır? Açıklayınız.
c. Şairlerin yaşadıkları sosyal çevre şairin üzerinde etkili olmuştur. Mesela Levni’nin yetiştiği ortam medrese kültürü hakimdir ve ister istemez bu da şiirlerine yansımıştır. Karacaoğlan da medrese görmemiş halk aşığıdır ondan beklenilen şey sevgilinin güzelliği anlatmaktır.
22. Bir İngiliz, Fransız, Iraklı, Kenyalı vb. Türk dilinin şiir geleneğiyle şiir yazar mı? Tartışınız. Tartışmanız sonucunda ortaya çıkan görüşü tahtaya yazınız.
22. Yazar mı yazar ama bunun üzerinde çok çalışma yapmış olması lazım. Unutmayalım ki Orhun Abideleri üzerinde de ilk çalışmaları yabancı Türkologlar yapmıştır.
23. İncelediğiniz metinler altı yüzyılın sanat anlayışını yansıtan eserlerdir. Türk halk şiiri hakkında yaptığınız araştırmadan edindiğiniz bilgileri de kullanarak incelediğiniz metinler, Türk halk şiirinin hangi nazım biçim ve türleriyle oluşturulmuş olabilirler? Düşüncelerinizi belirtiniz.
23. Koşuk , Koşma, güzelleme gibi tür ve şekillerle yazmışlardır.



   9.Sınıf Edebiyat Kitabı 2.Ünite:Metin ve Şair (Sayfa 67,68,69)


1. Sınıfınıza getirdiğiniz şiirleri okuyunuz. Sınıfta okunan şiirlerin hangi şairlere ait olabileceğini birbirinize sorunuz. herkes aynı kişiyi mi tahmin etti? Niçin böyle cevaplar verildiğini tartışınız. Vardığınız sonuçları sınıf tahtasına yazınız.
1. Hayır, herkes aynı cevabı veremez. Çünkü bir şiirin kime ait olduğunu bilmek için o şair ve şiir anlayışı hakkında bilgi sahibi olmak gerekir. Bu yüzden herkes farklı cevaplar verir.
2. Yaptığınız araştırmadan yararlanarak Orhan Veli’nin Türk şiirinde nasıl bir çığır açtığını açıklayınız.
2. Orhan Veli edebiyatımızda Garip akımını başlatan üç şairden biridir. Edebiyatımızda klasik şiir anlayışını yıkmışlardır. Sanatlı, redif, kafiyeli şiirin yerinde serbest nazımla yazılan şiiri tercih etmiştir. O zamana kadar bunlar bir şiirde olmazsa olmazlar iken Garipçiler bunların hepsini yıkmışlardır ve şiiri halkın gündemine getirmişlerdir. Basit, sıradan halkı şiirlerine konu edinmişlerdir. Şiirlerinde gündelik hayattan karelere yer vermişler, şiirini konusunu sıradanlaştırmışlar ve her şey şiirin konusu olabilir tezini savunmuşlardır.

İNCELEME
40. metin
BEN ORHAN VELİ
41. metin
MACERA
26.aOrhan Veli’nin kendi hayat hikâyesini konu edindiği “Ben Orhan Veli” adlı şiirinden yola çıkarak hayalinizde canlanan kişiyi betimleyiniz.
a.  Herkes gibi sıradanlık bir yaratılışa sahip ama biraz esprili ve mizahi yönü güçlü olan biri. Malda mülkte gözü olmadığını belirtiyor. Çeşitli yiyecekleri sevip sevmediğinden bahsediyor. Yani herkes gibi sıradan biri. Hayatı sıradan yaşamayı seven, yaşama arzusu yüksek biri.
b. “Macera” adlı şiirden Orhan Veli’nin hayatı hakkında çıkarımlarda bulununuz.
b. Her şeyi yaşayarak öğrenen ve küçüklüğünden beri hayatın içinde koşturan ve tecrübelerini hayatla mücadele ederek sağlayan biri.
c. İncelediğiniz şiirleri aşağıdaki özelliklere göre karşılaştırarak verilen özelliklerin hangi şiire ait olduğunu işaretleyiniz.
c.
        Özellikler                                                                Macera                           Ben Orhan Veli
• Şair eserinin adını belirtmiş.                                                                                          XX
• Herkes gibi sıradan biri olduğunu belirtmiş.                                                                   XX
• Geçim sıkıntısından bahsetmiş.                                  XX
• Çocukluk günlerinden bahsetmiş.                              XX
• Sevdiği yiyeceklerden bahsetmiş.                                                                                 XX
• Arkadaşlarının adını belirtmiş.                                                                                      XX
• Şiir yazdığını belirtmiş.                                                                                                 XX
• Yaşamından bahsetmiş.                                            XX                                              XX

ç. Tabloda işaretlediğiniz özellikler şairin diğer şiirlerinde de yer alabilir mi? Düşüncelerinizi nedenlerini belirterek yazınız.
ç. Alabilir, çünkü şairler yaşamıyla ilgili özellikleri eserlerine aktarmaktan çekinmezler. Her şiirde şairin

d. “Macera” şiirinde şair, hayatının hangi dönemlerinden söz etmektedir?
d. Çocukluk ve gençlik dönemlerinden bahsetmektedir.

e. Şair, evreni keşfini şiirdeki hangi sözleriyle dile getirmiştir?
e. “Denizi, insanları, gökyüzünü gördüm” mısra sonlarındaki hayatıyla ilgili keşiflerini yaşayarak bulduğunu belirtmiştir.

f. Şairin, şiirin sonunda yakındığı nedir?
f. Hayat şartlerının zorluğundan , geçim sıkıntısından şikayetçi.

g. Orhan Veli hakkında yaptığınız araştırmadan edindiğiniz bilgileri de kullanarak “Ben Orhan Veli” ve “Macera” adlı şiirlerde şairin hangi kişilik özelliklerinin bulunduğunu aşağıya yazınız.

g. Geçim sıkıntısı olan, Melih Cevdet ve Oktay Rifat ile arkadaş olan, şiirler yazan, mizahi bir kişiliğe sahip ve bu özelliğini de şiirlerine yansıtan biridir. Bunları da hayatından ve şiirlerinden bulabiliriz.

ğ. Orhan Veli deniz sevgisini “Macera” adlı şiirine yansıtabilmiş midir? Açıklayınız.
ğ. Evet yansıtmıştır.

h. “Macera” şiirinden yola çıkarak Orhan Veli’nin şiir anlayışı hakkında bilgi veriniz.
h. Orhan Veli edebiyatımızda Garip akımını başlatan üç şairden biridir. Edebiyatımızda klasik şiir anlayışını yıkmışlardır. Sanatlı, redif, kafiyeli şiirin yerinde serbest nazımla yazılan şiiri tercih etmiştir. O zamana kadar bunlar bir şiirde olmazsa olmazlar iken Garipçiler bunların hepsini yıkmışlardır ve şiiri halkın gündemine getirmişlerdir. Basit, sıradan halkı şiirlerine konu edinmişlerdir. Şiirlerinde gündelik hayattan karelere yer vermişler, şiirini konusunu sıradanlaştırmışlar ve her şey şiirin konusu olabilir tezini savunmuşlardır.


Sayfa 69
1.a Örnek metin olarak verilen “Bir’ler”i kendi cümlelerinizle aşağıya yazınız.
a. Renklerin en çok boğanı mavidir.
O uyanmaz diye asla uyumayan okyanustur.
Bulu bir şekle girebilse kendine hiç ağlar mı?
b. sizin yazdığınız cümleler mi yoksa “Birler” mi daha şiirseldir?Tartışınız. Şiirselliği sağlayan ögeler nelerdir?
b. Birler adlı metin daha şiirseldir. Çünkü ölçü kafiye ve bir anlam bütünlüğü var. Şiirselliği sağlayan ögeler ölçü, kafiye, redif, asonans, aliterasyon gibi ögelerdir.
5 “Gazel”i dili, ahenk unsurları ve şiir birimiyle değerlendirdiğinizde hangi dönemin nazım şeklini yansıtıyor diyebilirsiniz? Bu düşüncenizi metinden örnekle açıklayınız.
b. Divan edebiyatı dönemini yansıtıyor. Osmanlıca kelimeler olması, aruz kullanılması, beyitlerle yazılması…
6. “Kara Sevda” adlı şiirde aşk hangi kelimelerle somutlaştırılıp anlatılmıştır? Siz aşkı anlatmak için hangi kelimeleri kullanırdınız?
3. Aşk, sevda ve günah gibi kavramlar somutlaştırılmıştır. Size kalmış bu bölüm….
7 “Kara Sevda” ve “Uzlette” adlı metinlerde kullanılan sıfatları bulunuz. Bu sıfatların şiirlerde niçin kullanıldığını belirtiniz.
7. Kör kuyular, yasemin kokulu günah, lacivert duman … Bunlar şiirde imge yapılmak ve soyut olan kavramları somutlaştırmak için kullanılmıştır.
8. “Uzlette” şiiri ile geleneksel şiir birimimiz olan dörtlükler arasında nazım şekli bakımından bir benzerlik var mıdır? “Uzlette” şiirinin nazım şekli günümüzde kullanılıyor mu? Niçin? Bu nazım şekli sizce şaire mi yoksa şiirin yazıldığı edebî döneme mi özgüdür?
8. Benzerlik yok. Çok kullanılmıyor.  Günümüzde daha  şairler serbest yazmayı deniyorlar. Buradaki nazım  şekli şairin yaşadığı Fecri Ati döneminde  çok kullanılan şekildir.



YORUMLAMA – GÜNCELLEME 70 -71 sayfa

13. 16. metin olarak verilen mânide şair neden yakınmaktadır? Bu metindeki durumu düz yazıyla anlatsaydı aynı kelimeleri kullanabilir  miydi? Neden?
13. Gönlünden şikayetçi. Aynı kelimeler olmazdı. En azından kullandığı benzetme aynı olmayabilirdi.
14. “Kar” adlı metinde nasıl bir doğa manzarası betimleniyor? Şair bu manzara içinde aradığını niçin açıkça söylememiştir?
14. Her tarafta geçenin, maviliğin  ve sesin hakim olduğu tablo çizmiştir. Açıkça söylerse anlam çabucak belirdiği için etkili olmaz.
15. “Dağlar” adlı metinde şair, şehirleri niçin “tuzak” olarak nitelendiriyor? Sizce bu kelime bir imge midir değil midir? Neden?
15. Bu da bir imgedir. Şehirlerin yoğun hayatı insanı köyünden dağlarından uzaklaştırdığı için tuzak ve dolayısıyla şair imge yapmıştır. Bu soyut kavramı da tuzağa benzeterek somutlaştırmıştır.
16. Divan şiirinde kullanılan edebî sanatlar, günümüz şiirlerine yansımış mıdır? Düşüncelerinizi nedenleriyle açıklayınız.
16. Birçoğu yansımış olsa da yanı imgeler aynı şekilde devam etmeyebilir. Gül- bülbül yansımış ama günümüzdeki şairler artık imgeleri Divan şiirindeki gibi kalıplaşmış  ve genel olanı değil de daha yenilikçi ve özel olanı tercih etmişlerdir.
17. “Ne Fayda!” adlı metinde şair sevdiğini “ciğerparem” kelimesiyle anlatıyor ve ciğerinin parçasına benzetiyor. Siz sevdiğinizi hangi benzetme ile anlatırdınız?
17. Size kalmış sorunun cevabı…
18. Zamanın geçiciliğini anlatan bir imge bulunuz. Bulduğunuz imge diğer arkadaşlarınızın bulduğuyla niçin farklı oldu? Tartışınız. Tartışmanız sonucu oluşan ortak görüşünüzü tahtaya yazınız.
18. Herkesin bulduğu imge elbette ki farklı olacak çünkü her inşan farklı düşünür ve farklı duygulara sahip olmakla birlikte her insanın sanatsal bilgisi, görgüsü aynı değildir.
24. 30.metin olarak verilen dörtlüğün teması ve şiir yapısı günümüz şiirlerinde hâlâ kullanılıyor mu? Bu şiirdeki dilin günümüze kadar gelememesinin sebebi neler olabilir?
24. Teması da yapısı da halen kullanılıyor fakat dilinin üzerinden yüzyıllar geçtiği ve dilin sürekli gelişim gösterdiği için günümüze gelememiştir. Dildeki birçok kelime doğar, kullanımı yaygınlaşır ve zamanla unutulur. Buna en güzel örnek bu şiirdir.
25. Karacaoğlan’ın şiirinden, yaşadığı devrin sosyal yaşantısı hakkında bilgi edindiniz mi? Bu durumu nasıl açıklarsınız?
25. Çok fazla bilgi vermez. Çünkü şair daha sevda üzerine şiirler yazdığı için sosyal yaşama değinmemiştir.
26  Âşık’In şiirinden “ab-ı revân, figân, haram”; Seyranî’nin şiirinde “Hak, asâ, pîr, muhabbet” kelimelerinin kullanılmasının nedenlerini tartışınız. Edebî dilin yüzyıllara göre değişimini şiirlerden örneklerle açıklayınız. Bu durumu şiir geleneği için nasıl yorumluyorsunuz? Düşüncelerinizi belirtiniz.
26. Bu kelimeler edebi dili zaman içerisinde girmiş ve çok beğenildiği için kullanılmaya devam edegelmiştir. Mesela ceylan, ahu, maral, gazal  kelimelerinin dördü de aynı  olmasına rağmen bunların şiirde kullanılması farklılık gösterir. Divan edebiyatında maral, ahu ve gazal kelimeleri kullanılırken Halk Edebiyatında ceylan kelimesi kullanılır. Bunda da en büyük etken geleneğin hakim olmasıdır.
27. Dörtlük, hece ölçüsü, yarım ya da tam uyak, sade bir dil halk şiirimizin temelini oluşturan unsurlardır. Bu unsurlar günümüz şiirinde hâlâ mevcut mudur? Tartışınız. Tartışma sonucunda vardığınız kararı sınıf tahtasına yazınız.
27. Halen etkindir. Günümüzde de uyaklı ve kafiyeli şiirler yazanlar vardır. Abdurrahim Karakoç gibi …

 ...................
31. Siz çevrenizdeki olayları, olguları vb. anlatmak için Orhan Veli’nin kullandığı kelimelere mi başvururdunuz?
31. Yazdığım metne göre değişir. Sanatlı bir metin yazılıyorsa ister istemez mecazlara ve söz sanatlarına başvurulması gerekiyor.
32. Şair, “Büyüdüm, işsiz kaldım, aç kaldım; / Para kazanmak gerekti; / Girdim insanların içine, / insanları gördüm.” dizelerinde hayatın hangi gerçekliğini şiirine yansıtıyor?
32. Yaşamda her şeyin zor oluğu ve bazı şeylerin tecrübe edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
33. Sizce Orhan Veli kendi deyimiyle “zavallı bir şair” midir? Duygularını böylesine sade sözlerle ifade eden bir şairin sanat yeteneği hakkında neler söyleyebilirsiniz?
33. Sade bir duyguyu bu kadar sade kelimelerle söyleyip etkili olmak elbette önemli bir sanatçının yapabileceği özelliklerdir.
34. “Ben Orhan Veli” şiirinde anlam bütünlüğü hangi şiir birimleriyle sağlanmıştır? Şiirde anlamı oluşturmak için belli bir şiir birimi gerekli midir? Niçin?
34. Şair anlamı şiirin bütününe yaymıştır. Elbette ki belli bir bilgi birikimi gerekir. Orhan Veli, kendisinden önceki gibi yazılan şiiri yazamadığı için değil edebiyata yeni bir anlayış getirmek gerektiğini düşünür.



                             DEĞERLENDİRME SAYFA 72-73-74-75
1.       Aşağıdaki cümleleri konudan edindiğiniz bilgilere göre tamamlayınız.
                Şiirlerden yazıldığı dönemle ilgili sosyal hayat hakkında bilgiler edinilebilir.
                Şairler yetiştikleri dönemin sosyal ve siyasi hayatını eserlerine yansıtırlar
               Namık Kemal’in yetiştiği Tanzimat Döneminde toplumda etkili olan hak, adalet, hürriyet gibi
                kavramlar, şiirlerde döneminin zihniyetini  yansıtmak için kullanılmıştır.
               Yunus Emre’nin şiirlerinde 13 ve 14. Yüzyılda Anadolu’da yaygınlaşan tasavvufun etkisi vardır.
         2.D.
DÖNEMİN ADLİ YAPISININ BİLİNMESİ
3.       Evet, her şair yaşadığı dönemin kültür ve sanat anlayışı ile ilgilenmesi gerekir. Eserlerini oluştururken bunlardan yararlanır.
4.       D,D,Y


ÇIKMAZ AYLAR
Bahtım, bahtım ne açıksın,
Hele çıkmaz aylar çıksın,
Hele çıkmaz aylar çıksın…
Bahtım, bahtım ne güzelsin,
Hele çıkmaz aylar gelsin,
Hele çıkmaz aylar aylar gelsin…
Bana alaylar getirsin,
Sana saraylar getirsin.
Bahtım, bahtım ne beyazsın,
Güzel ay niye çıkmazsın?..
Ahmet Kutsi TECER


5.       Aşağıdaki cümleleri “Çıkmaz Aylar” şiirine göre tamamlayınız.
Şiirin birimi…benttir.
Şiirde…. çıkmaz ...kelimeleriyle ses kaynaşması oluşturulmuştur.
Şiirde…umut… duygusu hakimdir
Şiirin dili akıcı ve sadedir.
Şiir cumhuriyet döneminde yazılmış olabilir.
           6.      B   Cümle
           7.Şiirin yapısı, şiirin anlamının oluşmasında ne ölçüde etkilidir? Açıklayınız.
           7. Şiirde ahenk önemlidir. Ahenk denilen şey de sadece ses ve ritm akışıyla olmaz 
              bunun yanında şiirinde yapısı da önemlidir.
           8.     D, Y, Y, D
           9.     A  şiirin yapısının nasıl oluştuğu
           10.    D
           11. Şairler yetiştikleri dönemin sosyal ve siyasi hayatını eserlerine yansıtırlar.
          12.    D,D, Y, Y

13. Aşağıdaki cümlelerin tamamlayıcısı olan gerekçeleri noktalı yerlere yazınız.
Şiir dili düz yazı dilinden SANATLI BİR SÖYLEYİŞ olduğu için farklıdır.
İmge sınırlı olan VARLIKLARLA sınırsız olan HAYALLER için doğmuştur.
Söz sanatı ile imge DAHA SINIRLI olduğu için birbirinden farklı anlatım biçimidir.
Şiir dilinde KELİMELER için çağrışımı önemlidir.
İmge soyut OLAN VARLIĞI SOMUTLAŞTIRMAK için oluşmuştur.
Şiir anlam için değil AHENK için yazılır.
14. Şiirde imge nasıl sağlanır?
14. Şiirde imge söz sanatlarıyla , mecazlarla ve somutlaştırma gibi özelliklerle sağlanır.
15. Aşağıdakilerden hangisi şiir dili incelenirken aranılacak özellik değildir?
A. Yan anlam
B. Yapı özelliği
C. Söz sanatları
D. İmge
E. Mecaz anlam
CEVAP:B
16. Aşağıdaki şiirde anlam ve ses kaynaşması nasıl sağlanmıştır?
16. Kelime aralarında s sesinin aşağı yazılması ile  hem ses hem de görüntü sağlanmaya çalışılarak anlam pekiştirilmeye çalışılmıştır.
17. KAFİYE, REDİF, ÖLÇÜ, ASONANS, ALİTERASYON,İÇ KAFİYE
18. C. Şiirin yazıldığı sosyal dönem
19.   C. Halk şiiri
20.   D,Y,Y
21. Her edebi    eserin   kendine özgü bir ses ve ritim anlayışı vardır.
Şiirde ölçü ve kafiye ahenk unsurudur
22.şiirde ahenk  ölçü, kafiye, redif asonans ve aliterasyon ile sağlanmış
23. Aşağıdaki cümleleri konudan edindiğiniz bilgilere göre tamamlayınız.
Şiirlerde KELİMELER gerçek anlamlarından farklı anlamlar kazanabilir.
Şiirde gerçeklik TEMA algılayışla sınırlı değildir.
Şiirde gerçeklik verilirken şair tarafından DEĞİŞTİRİLİR ve DÖNÜŞTÜRÜLÜR
Şiir gerçekliğinde ANLAMLAR, DÜŞÜNCE ve izlenim önemlidir.
Şiirdeki gerçeklik şiire ÖNEM KATAR.
24. Şiir gerçekliğini yorumlarken aşağıdakilerden hangisi önemli değildir?
A. Okuyucunun şaire olan sempatisi
B. Şairin gerçek hayatı nasıl yorumlayıp verdiği
C. Okuyucunun şiirden ne anladığı
D. Şiirdeki dizelerin anlamının bulunması
E. Her dönemin kendine özgü şiir gerçekliği olduğu
CEVAP:A
25. şiirdeki gerçeklikte tasarımın rolü yüksektir. Çünkü şiirler  kurmaca metinlerdir. Edebi eserlerin en önemli özelliklerinden biri de kurmaca olmalarıdır.
26. Farklı dönemlere ait şiirlerin gerçekliği birbirlerine benzeyebilir mi? Neden?
26. Benzemez çünkü her dönemi gerçekliği  ya da hayatı diğerinde farklıdır. Şair de var olan dış gerçekliği kendi içinde anlattığı için zamanlar değişince gerçeklikte  değişir.
27 . Aşağıdakilerden hangisi şiir geleneğiyle ilişkilidir?
A. Şairin dünya görüşünü şiirine yansıtması
B. Şairin beyitlerle yazmayı tercih etmesi
C. Şairin “Herkesle dost yaşamalıyız.” temasını vermeye çalışması
D. Şairin, kendinden önce yazılan şiirlerin yapısını şiirinde kullanması
E. Şairin yabancı kökenli kelimelerle yazıyor olması
CEVAP: D
28. Aşağıdaki cümlelerden hangisi şiir geleneği açısından incelendiğinde yanlıştır?
A. Her şiirde geçmişten izler vardır.
B. Her dilin kendine ait bir şiir geleneği vardır.
C. Şiir geleneğine bağlı olarak şiir yazmaya çalışmak sanatsal söyleyişi engeller.
D. Şairin yetiştiği kültürel ortam şiire farklı bir söyleyiş kazandırabilir.
E. Şiir incelenirken farklı şiir geleneklerinin varlığı unutulmamalıdır.
CEVAP: C
29. Farklı şiir gelenekleri niçin oluşmuştur?
29 İçinde yetiştikleri sosyal ve onların kullandığı dil farklılaştıkça gelenek farklılaşır. Mesela Destan geleneğinde Şamanizm’i benimseyen Türkler zamanla Müslüman olunca sosyal, dini hayat değişmiş ve ortaya yeni bir gelenek olan Halk Şiiri Geleneği çıkmıştır.
30. Aşağıdaki cümleleri bu konuda öğrendiğiniz bilgilere göre tamamlayınız.
Şairin yetiştiği SOSYAL ve kültürel HAYAT şiirine farklı söyleyiş kazandırır.
Türk dili, Türk şiir GELENEĞİNİ oluşturmuştur.
31.   D, D, Y,Y
32.   E
 33.  C
34. …..
35.   A
36.   Y, D, Y,Y, D
37. Şiirde kullanılan dile ve imgelere bakılır. Sanat anlayışına bakılır. Dönemine bakılır.
38. bir yönüyle evet. Çünkü şiir bir duygu işidir.
39. Şairin yetiştiği ortam şiirlerine zihniyet olarak yansır.

2013-2014 9.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Fırat Yayıncılık (sayfa 76-77-78 arası)
2. ÜNİTE  2.ŞİİR OKUMA


ÇÖZÜMLEME / İNCELEME
1. a. Sınıfınızda gruplar oluşturunuz. Gruplarınızla “Gazel”, “Türkü”, “Git Bahar”, “Çakıl” ve “Ağustos Çıkmazı” adlı şiirleri okuyunuz. Şiirleri okurken ses ve kelimelerin telaffuzuna dikkat ediniz.

GAZEL1. metin

I. Tûti-i mu’cize-gûyem ne desem lâf değil
Çarh ile söyleşemem âyinesi sâf değil

II. Ehl-i dildir diyemem sinesi sâf olmayana
Ehl-i dil birbirini bilmemek insâf değil

III. Yine endişe bilir kadr-i dür-i güftârım
Rüzgâr ise denî dehr ise sarrâf değil

IV. Girdi miftâh-i der-i genc-i ma’ânî elime
Âleme bezl-i güher eylesem itlâf değil

V. Levh-Mahfûz-ı sühendir dil-i pâk-i Nef’î
Tab’-i yârân gibi dükkânçe-i sahhâf değil
Nef’î

Günümüz Türkçesiyle
I. Ben, mucize gibi sözler söyleyen bir papağanım; ne söylesem bayağı söz değildir. Felek ile söyleşemem onun aynası (kalbi) saf (temiz) değildir.
II. Kalbi temiz olmayana, gönül ehlidir diyemem. Gönül ehlinin birbirlerini bilmemesi insaflı bir davranış değildir.
III. Her ne kadar zaman alçak ve dünya kıymet bilmezse de sözümüzün incisinin değerini yine düşünce sahipleri bilir, anlar.
IV. Anlamlar hazinesinin kapısının anahtarı elime geçti, âleme inci saçsam, bunları boşuna harcamış olmam.
V. Nef’î’nin temiz kalbi, sözün Levh-i Mahfuz’u (Allah tarafından takdir edilenlerin yazıldığı yazı) gibidir. Dostlarınınki gibi küçücük bir kitapçı dükkânı değildir.
2. metin
TÜRKÜ
Gurbet elde bir hâl geldi başıma
Ağlama gözlerim Mevlâm kerimdir
Derman ararken derde dûş oldum
Ağlama gözlerim Mevlâm kerimdir

Hüma kuşu yere düştü ölmedi
Dünya Sultan Süleyman’a kalmadı
Dedim, yâre gidem, nasip olmadı
Ağlama gözlerim Mevlâm kerimdir

Kâğıda yazılmış ufak yazılar
Anadan ayrılmış körpe kuzular
Derdi olan yüreğinden sızılar
Ağlama gözlerim Mevlâm kerimdir
Anonim

3. metin
GİT BAHAR
Çekil, bu gölgeli yolda gezinme,
Bahar, bakışların yine pek sarhoş
Yanılıp gönlüme misafir inme
Kapısı kilitli, mihrabı bomboş,

Mâbeddir orası, meyhane değil!

Ziyalar, kokular, sesler, çiçekler…
Ömrümün her günü başka bir düğün!
Bülbüller koynunda aşkı çiçekler,
Güller dökülürler göğsüne bütün:

Gerçekten güzelsin, efsane değil.

Altınlı başında papatya niçin?
Sarı saçlarına pembe gül takın!
Git bahar, gönlümde ibadet için
Diz çöken kızları ürkütme sakın!

Kalbime girme, o kâşane değil!

Git bahar, git bahar… Uzaklarda gül
Denize renginden bırak hediye;
Ufuklarda gezin, semaya süzül,
Kalbime sokulma “Peymâne!” diye,

Gördüklerin kandil… Peymâne değil!
Halide Nusret ZORLUTUNA

4. metin
ÇAKIL
Seni düşünürken
Bir çakıl taşı ısınır içimde
Bir kuş gelir yüreğimin ucuna konar
Bir gelincik açılır ansızın
Bir gelincik sinsi sinsi kanar

Seni düşünürken
Bir erik ağacı tepeden tırnağa donanır
Deliler gibi dönmeye başlar
Döndükçe yumak yumak çözülür
Çözüldükçe ufalır küçülür
Çekirdeği henüz süt bağlamış
Masmavi bir erik kesilir ağzımda
Dokundukça yanar dudaklarım
Seni düşünürken
Bir çakıl taşı içimde
Bedri Rahmi EYUBOĞLU

5. metin
AĞUSTOS ÇIKMAZ
         I
beni koyup koyup gitme
ne olursun
durduğun yerde dur
kendini martılarla bir tutma
senin kanatların yok
düşersin yorulursun
beni koyup koyup gitme
ne olursun

bir deniz kıyısında otur
gemiler sensiz gitsin bırak
herkes gibi yaşasana sen
işine gücüne baksana
evlenirsin çocuğun olur
sonun kötüye varacak
beni koyup koyup gitme
ne olursun

elimi tutuyorlar ayağımı
yetişemiyorum ardından
hevesim olsa param olmuyor
param olsa hevesim
yaptıklarını affettim
seninle gelemeyeceğim attilâ ilhan
beni koyup koyup gitme
ne olursun
Attilâ İLHAN

b. Şiir okumada ses ve kelimelerin telaffuzunun niçin önemli olduğunu grubunuzla tartışınız.
b. Şiirde anlam kadar duyguyu verebilmek için telaffuzda önemlidir. Çünkü doğru okunmadığı zaman duygu içerikli bir şiir komedi unsuru oluşturabilir.

c. Tartışmanız sonucu ulaşılan görüşü okuduğunuz şiirlerden örnekler vererek açıklayınız.
c.
ç. Okuduğunuz şiirlerin yazılmasına sahip olan zihniyet ve şiirin ait olduğu gelenek şiiri okumanızda etkili oldu mu? Niçin?
ç. Şiirlerin okunmasında gelenek ve zihniyet   biraz etkili de olsa güzel olan her şiiri okumakta sıkıntı duymayız.

2. a. “Git Bahar” adlı şiiri önce alçak bir ses tonuyla ve heyecansız olarak, daha sonra da yüksek bir ses tonuyla ve coşkulu bir biçimde okuyunuz.
a………..
b. Bu okuma biçimlerinden hangisinde kullandığınız ses ve söyleyişin şiire daha çok yakıştığını nedenleriyle belirtiniz.
b. Tabi ki heyecanla ve coşkulu şekilde olanı daha çok yakışıyor. Diğeri şiirin anlamında uzak düşmemize neden oluyor.

c. “Çakıl” adlı şiir “Git Bahar” adlı şiirle aynı ses ve söyleyişle okunabilir mi? Düşüncelerinizi belirtiniz.
c. Okunamaz. Duyguları farklı. Bütün şiirler aynı ses tonu ve söyleyişle okunmaz.

ç. Şiirlerde ses ve söyleyişi iyi kullanmanın niçin önemli olduğunu belirtiniz.
ç. Ses ve söyleyiş en az anlam kadar önemlidir. Hatta Ahmet Haşim gibi şiirdeki ahengi ve sesi anlamdan daha önemli gören şairlerimiz de vardır.
3. a. “Ağustos Çıkmazı” adlı şiiri tekrar okuyunuz. Şiiri okurken hissettiğiniz ahenk unsurlarını belirtiniz.
a. Serbest nazımla yazılmıştır. Ahengi sağlayan iç sesler vardır.
b. Ahenk ve anlam ilişkisi iyi şiir okumak için gerekli midir? “Ağustos Çıkmazı” adlı şiirden örneklerle düşüncenizi açıklayınız.
b. Gereklidir. Biri olmadan eksik kalır diye düşünüyoruz.

4. a. Bu konuda incelediğiniz şiirlerden birini ya da sevdiğiniz bir şiiri ezberleyiniz.
a.
b. Ezberlediğiniz şiirden ne anladığınızı anlatınız.
b..
c. Ezberlediğiniz şiirde şair hangi olayı durum ya da hissi okuruna iletmek istemiştir? Belirtiniz.
c.
ç. Şiir ezberlemenin o şiiri anlama ve yorumlamadaki önemini ezberlediğiniz şiirden örneklerle açıklayınız.
ç.Şiiri ezberlediğiniz zaman anlatılmak istenen manayı daha iyi anlıyor ve kavrıyorsunuz.


sayfa 76-77-78-79

ÇÖZÜMLEME / İNCELEME
1. a. Sınıfınızda gruplar oluşturunuz. Gruplarınızla “Gazel”, “Türkü”, “Git Bahar”, “Çakıl” ve “Ağustos Çıkmazı” adlı şiirleri okuyunuz. Şiirleri okurken ses ve kelimelerin telaffuzuna dikkat ediniz.

GAZEL1. metin

I. Tûti-i mu’cize-gûyem ne desem lâf değil
Çarh ile söyleşemem âyinesi sâf değil

II. Ehl-i dildir diyemem sinesi sâf olmayana
Ehl-i dil birbirini bilmemek insâf değil

III. Yine endişe bilir kadr-i dür-i güftârım
Rüzgâr ise denî dehr ise sarrâf değil

IV. Girdi miftâh-i der-i genc-i ma’ânî elime
Âleme bezl-i güher eylesem itlâf değil

V. Levh-Mahfûz-ı sühendir dil-i pâk-i Nef’î
Tab’-i yârân gibi dükkânçe-i sahhâf değil
Nef’î

Günümüz Türkçesiyle
I. Ben, mucize gibi sözler söyleyen bir papağanım; ne söylesem bayağı söz değildir. Felek ile söyleşemem onun aynası (kalbi) saf (temiz) değildir.
II. Kalbi temiz olmayana, gönül ehlidir diyemem. Gönül ehlinin birbirlerini bilmemesi insaflı bir davranış değildir.
III. Her ne kadar zaman alçak ve dünya kıymet bilmezse de sözümüzün incisinin değerini yine düşünce sahipleri bilir, anlar.
IV. Anlamlar hazinesinin kapısının anahtarı elime geçti, âleme inci saçsam, bunları boşuna harcamış olmam.
V. Nef’î’nin temiz kalbi, sözün Levh-i Mahfuz’u (Allah tarafından takdir edilenlerin yazıldığı yazı) gibidir. Dostlarınınki gibi küçücük bir kitapçı dükkânı değildir.
2. metin
TÜRKÜ
Gurbet elde bir hâl geldi başıma
Ağlama gözlerim Mevlâm kerimdir
Derman ararken derde dûş oldum
Ağlama gözlerim Mevlâm kerimdir

Hüma kuşu yere düştü ölmedi
Dünya Sultan Süleyman’a kalmadı
Dedim, yâre gidem, nasip olmadı
Ağlama gözlerim Mevlâm kerimdir

Kâğıda yazılmış ufak yazılar
Anadan ayrılmış körpe kuzular
Derdi olan yüreğinden sızılar
Ağlama gözlerim Mevlâm kerimdir
Anonim

3. metin
GİT BAHAR
Çekil, bu gölgeli yolda gezinme,
Bahar, bakışların yine pek sarhoş
Yanılıp gönlüme misafir inme
Kapısı kilitli, mihrabı bomboş,

Mâbeddir orası, meyhane değil!

Ziyalar, kokular, sesler, çiçekler…
Ömrümün her günü başka bir düğün!
Bülbüller koynunda aşkı çiçekler,
Güller dökülürler göğsüne bütün:

Gerçekten güzelsin, efsane değil.

Altınlı başında papatya niçin?
Sarı saçlarına pembe gül takın!
Git bahar, gönlümde ibadet için
Diz çöken kızları ürkütme sakın!

Kalbime girme, o kâşane değil!

Git bahar, git bahar… Uzaklarda gül
Denize renginden bırak hediye;
Ufuklarda gezin, semaya süzül,
Kalbime sokulma “Peymâne!” diye,

Gördüklerin kandil… Peymâne değil!
Halide Nusret ZORLUTUNA

4. metin
ÇAKIL
Seni düşünürken
Bir çakıl taşı ısınır içimde
Bir kuş gelir yüreğimin ucuna konar
Bir gelincik açılır ansızın
Bir gelincik sinsi sinsi kanar

Seni düşünürken
Bir erik ağacı tepeden tırnağa donanır
Deliler gibi dönmeye başlar
Döndükçe yumak yumak çözülür
Çözüldükçe ufalır küçülür
Çekirdeği henüz süt bağlamış
Masmavi bir erik kesilir ağzımda
Dokundukça yanar dudaklarım
Seni düşünürken
Bir çakıl taşı içimde
Bedri Rahmi EYUBOĞLU

5. metin
AĞUSTOS ÇIKMAZ
         I
beni koyup koyup gitme
ne olursun
durduğun yerde dur
kendini martılarla bir tutma
senin kanatların yok
düşersin yorulursun
beni koyup koyup gitme
ne olursun

bir deniz kıyısında otur
gemiler sensiz gitsin bırak
herkes gibi yaşasana sen
işine gücüne baksana
evlenirsin çocuğun olur
sonun kötüye varacak
beni koyup koyup gitme
ne olursun

elimi tutuyorlar ayağımı
yetişemiyorum ardından
hevesim olsa param olmuyor
param olsa hevesim
yaptıklarını affettim
seninle gelemeyeceğim attilâ ilhan
beni koyup koyup gitme
ne olursun
Attilâ İLHAN

b. Şiir okumada ses ve kelimelerin telaffuzunun niçin önemli olduğunu grubunuzla tartışınız.
b. Şiirde anlam kadar duyguyu verebilmek için telaffuzda önemlidir. Çünkü doğru okunmadığı zaman duygu içerikli bir şiir komedi unsuru oluşturabilir.

c. Tartışmanız sonucu ulaşılan görüşü okuduğunuz şiirlerden örnekler vererek açıklayınız.
c.
ç. Okuduğunuz şiirlerin yazılmasına sahip olan zihniyet ve şiirin ait olduğu gelenek şiiri okumanızda etkili oldu mu? Niçin?
ç. Şiirlerin okunmasında gelenek ve zihniyet   biraz etkili de olsa güzel olan her şiiri okumakta sıkıntı duymayız.

2. a. “Git Bahar” adlı şiiri önce alçak bir ses tonuyla ve heyecansız olarak, daha sonra da yüksek bir ses tonuyla ve coşkulu bir biçimde okuyunuz.
a………..
b. Bu okuma biçimlerinden hangisinde kullandığınız ses ve söyleyişin şiire daha çok yakıştığını nedenleriyle belirtiniz.
b. Tabi ki heyecanla ve coşkulu şekilde olanı daha çok yakışıyor. Diğeri şiirin anlamında uzak düşmemize neden oluyor.

c. “Çakıl” adlı şiir “Git Bahar” adlı şiirle aynı ses ve söyleyişle okunabilir mi? Düşüncelerinizi belirtiniz.
c. Okunamaz. Duyguları farklı. Bütün şiirler aynı ses tonu ve söyleyişle okunmaz.

ç. Şiirlerde ses ve söyleyişi iyi kullanmanın niçin önemli olduğunu belirtiniz.
ç. Ses ve söyleyiş en az anlam kadar önemlidir. Hatta Ahmet Haşim gibi şiirdeki ahengi ve sesi anlamdan daha önemli gören şairlerimiz de vardır.
3. a. “Ağustos Çıkmazı” adlı şiiri tekrar okuyunuz. Şiiri okurken hissettiğiniz ahenk unsurlarını belirtiniz.
a. Serbest nazımla yazılmıştır. Ahengi sağlayan iç sesler vardır.
b. Ahenk ve anlam ilişkisi iyi şiir okumak için gerekli midir? “Ağustos Çıkmazı” adlı şiirden örneklerle düşüncenizi açıklayınız.
b. Gereklidir. Biri olmadan eksik kalır diye düşünüyoruz.

4. a. Bu konuda incelediğiniz şiirlerden birini ya da sevdiğiniz bir şiiri ezberleyiniz.
a.
b. Ezberlediğiniz şiirden ne anladığınızı anlatınız.
b..
c. Ezberlediğiniz şiirde şair hangi olayı durum ya da hissi okuruna iletmek istemiştir? Belirtiniz.
c.
ç. Şiir ezberlemenin o şiiri anlama ve yorumlamadaki önemini ezberlediğiniz şiirden örneklerle açıklayınız.
ç.Şiiri ezberlediğiniz zaman anlatılmak istenen manayı daha iyi anlıyor ve kavrıyorsunuz.

ANLAMA – YORUMLAMA
1. a. Sınıfınızda bir şiir dinletisi düzenleyiniz. Ezberlediğiniz şiirleri arkadaşlarınıza okuyunuz.
a.
b. Sevdiğiniz şiirlerden oluşturduğunuz antolojinizden metinler okuyunuz. Sınıfta okunan, beğendiğiniz şiirleri antolojinize ekleyiniz.
b.
2. İncelediğiniz gazelin beyitleri arasında anlam bütünlüğünün olması şiiri okumanızda etkili oldu mu? Nasıl?
2. Hayır. Gazel zaten beyitleri arasında anlam bütünlüğü olmadan nazım şeklidir.

3. “Git Bahar” şiirinde savaşın değil de baharın kovulması ne tür duyguların tepkisidir? Bu şiiri okuyunca hissettikleriniz, gazeli ya da türküyü okuyunca hissettiklerinizle aynı mıdır? Niçin?
3. Halide Nusret Zorlutuna, Milli edebiyat zevk ve anlayışı ile şiir yazan şairimizdir. Kurtuluş savaşı içerisinde baharın gelmesinin kimseye bir katkısı olmadığı düşündüğü için böyle yazmıştır. Gazel ve türküdeki anlamla bu şiirin anlamı aynı değildir.

4. “Çakıl” şiirinde, kişisel duygulanmanın sanatla ortaya konulması vardır. Sizce bu şiir nasıl bir ses tonuyla okunmalıdır?
4. Bu şiirde kişinin kendi içindeki çıkmazları ele alınmıştır dolayısıyla bu şiir daha duygusal okunmalı.
5. “Ağustos Çıkmazı” şiirini okuduğunuzda neler hissettiniz? Siz ne tür durumlarda bu şiirdeki duyguları yaşarsınız? Açıklayınız.
5. Üzüntü, hüzün duyguları uyandırıyor.

sayfa 79 

1.       Aşağıda adları verilen metinlerin hangisinin telaffuzu daha zordur?
A.      Türkü
B.      Git Bahar
C.      Gazel
D.      Çakıl
E.        Ağustos Çıkmazı                  
  2.Bir şiir okurken aşağıdakilerden hangisine dikkat etmezsiniz?
C. Şiirin hangi geleneğe göre oluşturulduğuna
4. Şiir örneklerini incelerken bu şiirleri birbirinden farklı kılan hangi özellikler dikkatinizi çekti? Açıklayınız.
4. Yapıları farklı olsa kiminde olay örgüsü var kiminde de imge ve sanatlı bir söyleyiş vardır.
5. Aşağıdaki cümlelerin doğru olanlarının başına “D”, yanlış olanlarının başına “Y” yazınız.
 ( D ) “Çakıl” şiirinde imge kullanılmıştır.
( Y ) “Git Bahar” şiirinde kafiye yoktur.
( D ) Türküdeki “Ağlama gözlerim mevlâm kerimdir.” dizesi nakarattır.
( Y ) “Gazel” didaktik şiire örnektir.
( Y ) “Mustafa Kemal’in Kağnısı” metni bir şiirdir.
( Y ) Manzume ve şiir aynı anlama gelen terimlerdir.
( Y ) “Ağustos Çıkmazı” metninde belli bir tema yoktur.
6.
Şiirde   ÖLÇÜ/ REDİF, kafiye ve..SES ….akışı ahengin oluşmasında yardımcı olur
Şiir her okunduğunda yeni anlamlar kazanır.
Şiirde anlam okurun anlayışına göre değişebilir.


9.Sınıf Edebiyat Kitabı Cevapları 2.Ünite:Manzume ve Şiir (Sayfa 80,81 82,83-84-85-86-87-88)

2.Manzume ve Şiir
HAZIRLIK
1. Yukarıdaki fotoğraflarda neler görüyorsunuz? Anlatınız.
1.Resimlerden birinde örgü ören köylü kadınlar diğerinde ise ormanlık bir yer ve küçük bir şelale var.
2. Sınıfınıza getirdiğiniz manzume ve şiiri arkadaşlarınıza okuyunuz. Okuduğunuz metinlerin birbirinden ne yönlerden farklı olduğunu belirleyiniz.
2. Manzumede olay örgüsü vardır. Olay örgüsü, yer, zaman, mekandan oluşur. Şiirde olay örgüsü yoktur. Manzume düz yazı çevrilebilir ama şiir çevrilemez.
3. Aşağıdaki metinleri okuyunuz. Hangi metinde hikâyeye benzeyen bir anlatım vardır? Belirtiniz.

EVİM
Dedemden yadigâr olan bu evi
Kışın fırtınası, yazın alevi
Daha ben doğmadan ihtiyarlatmış.
Fikrim bir hülyaya bazen dalar da
Düşünür, derim ki: “Bu odalarda
Kim bilir kaç kişi oturmuş, yatmış.”

Şimdi bir ben varım, bir de annem var,
Benim ömrüm onun, onunki benim.
Zaten ondan başka dünyada nem var?
Senelerden beri, akşam oldu mu,
Donuk gözleriyle ıssız yolumu
Ondan başka yok ki bir bekleyenim.
Yusuf Ziya ORTAÇ
DÖRTLEME
Gurur
Sevdiceğim, gerçeğimsin, yoğumsun, varımsın,
Hırçın denizimsin, köpüklü dalgalarımsın.
Bir esrik rüzgâr esiyor göz bebeklerinde
Dört mevsim boyuncasın, tekmil ilkbaharımsın.
Fevzi HALICI
3. Evim şiirinin hikayeye benzeyen tarafları vardır.
İNCELEME
1. metin
NERGİS İLE YANKI
Nergis dünyaya geldiğinde
Su perisi olan anası
Ona baktı da uzun uzun
Ya bu dünya güzeli çocuk
Göze gelirse diye meraklandı,
Dar attı kendini falcının yanına,
“Oğlumun ömrü uzun mu falcı baba?”

Falcı mavi saçlı periye dedi ki,
“Evet, ama hiç görmezse kendini..”

Delikanlı Nergis on altısında,
Sevgilisiydi herkesin.
Ama hiçbiri bu talihsizlerin
Sokulamamıştı yanına,
Çünkü döndüğünü bilmiyordu dünya,
Büyümez gibi büyüyordu bervak otu,
Kunduz bilmeden acıkıyordu,
Görmeden bakıyordu geyik.
Güzelliðini bilmeyen güzellik,
Issızdı görkemi içinde,
Nergis büyüsü içinde donuk donuktu.
Hani öğle saati amfitrit
Sallanarak derin sularda
…………
2. metin
DOĞUNUN SEVDALARI
sevda derinlerdedir, oysa Ferhat
üstünü kazmada dağın

kalbimin, yani o yağmur
ve acıdan ocağın
madenini, laciverdi ve mahmur
bir ağrıyla delmede
şirin
ve en asılmaz, en derin
bir şiirin yurt edindiği
billur bir köşke girmede
Leyla
ve mecnuncun, yani o çölden
ve ağıttan otağın
önünde, bir adak gibi
ölüme diz çöktürmede
Leyla
ve yakut, şafak ve irin
ile emzirdiği bir gözün
boynunu vurmada
şirin
sevda derinlerdedir, oysa Ferhat
üstünü kazmada dağın

1.Sınıfınızda iki gruba ayrılınız. Okuduğunuz birinci ve ikinci metni aşağıdaki yönergelere göre inceleyiniz. İnceleme sonucunda grup görüşlerini sözcünüz aracılığıyla tahtaya yazınız.
a. Metinlerin hangisinde anlatılanlar düz yazı olarak anlatılabilir? Neden?
a. NERGİS İLE YANKI çevrilebilir. Olay örgüsü var ve çevrildiğinde anlam bozulmaz.
b. Metinlerde ahenk unsurlarında olan akrostiş, aliterasyon, asonans, kafiye, iç kafiye kullanılmış mıdır? Belirtiniz.
b. Her ikisinde de kullanılmıştır. Zaten manzume ile şiirin ortak tarafları her ikisinde ahenk unsurları vardır. İkinci şiide kafiye daha belirgindir.
c. Metinlerde ölçü kullanılmış mıdır? Belirtiniz.
c.Hayır,  belirli bir ölçü yoktur. Bu tür şiirlere Serbest nazım denir.
ç. Metinlerde yapı nasıl oluşturulmuştur?
ç. Dizelerle oluşturulmuş ve serbest yazılmıştır. Belirli bir dize kümesi yoktur. Yani nazım birimi mısra  belli değil.
d. Metinlerin hangisinde anlam daha açık, hangisinde sezgi ve imgeye dayandırılmıştır?
d. Nergis İle Yankı’da anlam daha açıktır. Olya dayalı bir anlatım vardır, diğeri ise sezgiyeve  imgeye dayandırılmıştır.
e. Metinlerde kullanılan kavramlar nelerdir? Bu kavramlar nerelerde, nasıl kullanılmıştır? Hangi metinde gerçek anlamlı kavramlara daha çok yer verilmiştir?
e. NERGİS İLE YANKI şiirinde; kunduz, bervak otu, geyik, nergis, peri, şahin, falcı , papağan, kurt… sözcükleri . DOĞUNUN SEVDALARI, Ferhat, Leyla, Şirin, Mecnun, çöl, dağ, yağmur…
 bu kavramalr varlıkları belirtmek  için kullanılmıştır. NERGİS İLE YANKI şiirinde gerçek anlamlı kelimeler daha fazladır.
f. Metinlerin hangisindeki gerçeklik yaşanan gerçekliğe daha yakındır?
f. NERGİS İLE YANKI gerçekliğe yakın değildir. Olağanüstülükler vardır. DOĞUNUN SEVDALARI gerçekliğe daha yakındır.
g. Metinlerin hangisinde dizeler şiir cümleleri olarak düzenlenmiştir?
g. Doğunun Sevdalar’ında  şiir cümleleri olarak düzenlenmiştir.
ğ. Metinlerin hangisinde başlangıcı, gelişmesi ve sonucu belli olan bir olay anlatılmıştır?
Ğ. NERGİS İLE YANKI şiiri giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşmuştur.
h. Metinlerin hangisi manzume (manzum hikâye), hangisi şiirdir? Manzume ile şiir arasındaki farklar nelerdir?
h. NERGİS İLE YANKI manzume , DOĞUNUN SEVDALARI şiirdir. Manzumede olay örgüsü var şiirde imge ve sanat vardır. Manzumede kelimeler gerçek anlamlı , şiirde ise sanatlı ve mecazlıdır. Manzume düz yazıya çevrilirse anlamını kaybetmez;  şiir düz yazıya çevrilemez.Çevrildiği vakit anlamı ve özelliği bozulur.
2. NERGİS İLE YANKI  adlı manzumenin olaylarını aşağıya yazınız.
2. Nergis dünyaya geldiğinde su perisi olan annesi onu falcıya ömrünün uzun uzun olup olmayacağını öğrenmeye gider. Kendini görmezse ömrü uzun olacak der falcı. Nergis büyür ve herkesi sevdiği biri olur. Ormandayken bir ses duyar  ve seslenir o sese. Kimse yoktur sadece kendi sesi ona yankı yapmaktadır. Zamanlar o sese aşık olur ve belli bir zaman sonra ormanın içindeki bir akarsuda kendini görür ve bu güzelliği hayran kalıp dona kalır ve ondan bir çiçek haline gelir.
3. NERRGİS İLE YANKI  adlı manzumedeki olay, yaşanmış bir olay mıdır? Böyle bir olayın insanlar arasında yaşanabilme ihtimali var mıdır? Manzumedeki olayı kimler yaşamıştır? Bu olay nerede, ne zaman ve nasıl yaşanmıştır?
3. Yaşanmamıştır. Yaşanma ihtimali yoktur. Mitolojik bir olaydır, kimsenin başından geçmemiştir.
Manzumedeki  olay Nergis İle Yankı arasında geçmiştir. Belli bir zaman ve mekan yoktur. Olay bir ormanda geçmektedir.
4. Manzumede verilen olayın başlangıcı, gelişmesi ve sonunda neler olduğunu anlatınız.
4. Başlangıcı nergisi doğumu, gelişme bölümü kendi sesini duyup ona aşık olması , bitiş ise kendine akarsuda görüp donması ve çiçek olması.
5. Manzumeden neler öğrendiniz? Manzume hangi efsaneden yola çıkılarak oluşturulmuştur? Manzumeler öğretici yönü olan metinler midir? “Doğunun Sevdaları” adlı şiirin niçin duygusal bir biçimde oluşturulduğunu tartışınız. Tartışma sonucunda ulaştığınız sonucu tahtaya yazınız.
5.Metin Nergis Çiçeği efsanesinden yola çıkılarak oluşturulmuştur. Öğreticidir. Doğunun Sevdaları şiiri ise duygusal bir metindir. Öğreticilik yönü yoktur, amaç bir estetik zevk uyandırmak ve çağrışımda bulunmaktır.
6. Lirik, epik, dramatik, satirik, pastoral vb. anlatımların şiirlerin oluşmasındaki rolünü açıklayınız.
6. Lirik şiir duygusal, epik şiir yiğitçe, mertçe, dramatik şiir karşılıklı konuşma şeklinde, satirik eleştirel, pastoral ise köy ve kır yaşamını anlatır. Bu gösteriyor ki bunlar şiirin anlatımı belirleyen özellikleridir.
7. Aşağıdaki şemayı inceleyiniz. Verilen bilgi hangi metne uyuyorsa o metnin bölümüne “x” işareti koyunuz.

Özellikler                                                                                         1. Metin                                2. metin
Duygusal bir dil kullanılmış.                                                                                                              XXX
Coşku, heyecan ve kahramanlığı anlatan bir dil kullanılmış.                                                       XXX
Hüzün ve sevinci yansıtan bir dil kullanılmış.                                  XXX                                         XXX
Alaycı bir dil kullanılmış.
Tabiattaki varlıkların güzelliğini anlatan bir dil kullanılmış.          XXX                                         XXX
Mecaz ve imgeye dayalı bir dil kullanılmış.                                                                                      XXX
8. “Nergis ile Yankı” ve “Doğunun Sevdaları” adlı metinlerde işlenen tema nedir? Bu tema, metinlerde hangi yönlerden ele alınmıştır?
8. (Aşk)Sevda teması işlenmiştir. Birisi olay örgüsü yönünden ele alınmıştır, diğeri de yaşanmış sevda üzerinden ele alınmıştır.
9. “Nergis ile Yankı” ve “Doğunun Sevdaları” adlı metinlerin hangisini okuduğunuzda gözünüzde bir olay, kişiler ve yer canlanıyor?
9. Nergis ile Yankı’da daha belirgin bir kişi, olay ve yer canlanıyor.
10.  Doğunun Sevdaları adlı metin kişisel bir duyguyu ve şairde oluşturduğu çağrşımları dile getiriyor. Nergis ile Yankı” da anlatma Doğunun Sevdaları adlı metinde ise bireysel duygular ve çağrışımlar daha ön planda tutulmuştur.
11…….
Sayfa 86 
12.Balıkçı adlı metinde halkın fakir olduğu, eve ekmek getirecek bir iş güç bulunmadığı, insanların kazanç sağalmak için zor şartlerda denize açıldıklarını öğreniyoruz. Milli Edebiyat şairleri sosyal temalrı işlemişler, halkın duygu ve düşncelerini dile getirmeye çalışmışlardır. Bu şiirde de bu özelliklere rastlıyoruz. . Bu şiirde hec ölçüsü kuralı uygulanmamıştır.
13 .Şair ahnek oluşturabilmek için kafiye ve rediflere, kafiye örgüsüne baş vurmuştur.
14. Balıkçı adlı manzumede sade halkın konuştuğu gündelik dil kullanılmıştır. Bu tür bir kullanım şiirde sanat yapmaya engel değildir. Çünkü sanat yapmak sade bir dil kullanmakala eş değer değildir.
15.  Balıkçı adlı manzumede yapıyı oluşturan unsurlar; olay, kişi, zaman ve mekan unsurlarıdır. Yardımcı unsurlar kafiye redif, ölçü, nazım birimi gibi unsurlardır.
16.Balıkçı adlı metine duygu ve düşünceler merhamet, sevgi ve acıma duygusu etrafında bütünleşmiştir.
17. meleğim, buyun eğmek, ekmek getirmek,yüreği acımak,derdini uyutmak, yorgun gönül ifadeleri gerçek anlamalrının dışında kullanılmıştır. Hayır, engellememiştir. Çünkü mecazlı anlatım manzumenin sezdirme yönünü artırmıştır.
18. Babası merhamet ve sevgi duygularıyla dolu. Çocuk ise sevgi ve acıma duyguları ile dolu. Duygusal bir ses tonu olmalı. Çünkü burada acı ve hüzün verici bir olay var.
19. Servet-i Fünun serbest müstezat  şiir geleneğine daha yakın bir çünkü serbest nazım geleneği bize Servet-i funun edebiyatı ile gelmiştir.
20.  manzumede fakir bir balıkçı ile oğlunun yaşam mücadelesi var. Acıma ve sevgi duyguları sezdirme yoluyla verilmeye çalışılmış.

sayfa 87

4. metin
MUSTAFA KEMAL’İN KAĞNISI
Yediyordu Elif kağnısını,
Kara geceden geceden,
Sanki elif elif uzuyordu, inceliyordu,
Uzak cephelerin acısıydı gıcırtılar,
İnliyordu dağın ardı, yasla,
Her bir heceden heceden.
Mustafa Kemal’in kağnısı derdi, kağnısına
Mermi taşırdı öteye, dağ taş aşardı.
Çabuk giderdi, çok götürürdü Elifçik,
Nam salmıştı asker içinde.
Bu kez yine herkesten evvel almıştı yükünü,
Doğrulmuştu yola önceden önceden.
Öküzleriyle kardeş gibiydi Elif,
Yemezdi, içmezdi, yemeden içmeden onlar,
Kocabaş, çok ihtiyardı, çok zayıftı,
Mahzundu bütün bütün Sarıkız, yanı sıra,
Hafiftiler, inceden inceden.
İriydi Elif, kuvvetliydi kağnı başında.
Elma elmaydı yanakları, üzüm üzümdü gözleri,
Kınalı ellerinden rüzgâr geçerdi daim;
Toprak gülerdi çarıklı ayaklarına.
Alını yeşilini kapmıştı, geçirmişti,
Niceden, niceden.
Durdu birdenbire Kocabaş, ova bayır durdu,
Nazar mı değdi göklerden, ne?
Dah etti, yok. Dahha dedi, gitmez,
Ta gerilerden başka kağnılar yetişti geçti gacur gucur
Nasıl dururdu Mustafa Kemal’in kağnısı.
Kahroldu Elifçik, düşünceden düşünceden.
Aman Kocabaş, ayağını öpeyim Kocabaş,
Vur beni, öldür beni, koma yollarda beni.
Geçer götürür ana, çocuk, mermisini askerciğin,
Koma yollarda beni, kulun köpeğin olayım.
Bak hele üzerimden ses seda uzaklaşır,
Düşerim gerilere, iyceden iyceden.
Kocabaş yığıldı çamura,
Büyüdü gözleri, büyüdü yürek kadar,
Örtüldü gözleri örtüldü hep.
Kalır mı Mustafa Kemal’in kağnısı, bacım,
Kocabaş’ın yerine koştu kendini Elifçik.
Yürüdü düşman üstüne, yüceden yüceden.
Fazıl Hüsnü DAĞLARCA

21. “Mustafa Kemal’in Kağnısı” adlı manzume, Kurtuluş Savaşı’ndan sonra yazılmıştır. Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı şairlerinden olan Fazıl Hüsnü Dağlarca bu manzumede, yazıldığı dönemde hâkim olan zihniyeti mi yoksa kendi şiir anlayışından doğan duygu ve düşüncenin oluşturduğu zihniyeti mi yansıtmaktadır? Tartışınız. Tartışmanız sonucunda vardığınız kararı tahtaya yazınız.
21. Savaştan sonra yazıldıysa bu da kendi döneminde hakim olan şiir anlayışı ile yazıldığını göstermektedir.

22. “Mustafa Kemal’in Kağnısı” adlı manzumedeki olayı kısa bir hikâye olarak defterinize yazınız. Yazdığınız metni okuyunuz. Yazdığınız metin mi yoksa manzume mi daha ahenklidir? Nedenleriyle açıklayınız.
22. Kurtuluş Savaşı yıllarında Elif isimli Anadolu kadınının cepheye mermi taşırken kağnısının yük altında kalıp can vermesini ve Elif’in duygularını anlatır.
Manzume daha etkili ve ahenklidir. Şiiri gücü her zaman düz yazıdan üstündür. Sanatsal yönü fazla olduğu için insanda daha çabuk yankı bulmaktadır.

23. “Mustafa Kemal’in Kağnısı” adlı manzumedeki söyleyiş tarzının, “Balıkçı” manzumesindeki söyleyiş tarzından farklılıklarını tespit ediniz. Bu farklılıkların nedenini belirtiniz.
23. Olay örgülerinin ve temalarının farklı olması bu tarzı belirlemiştir.
24. “Mustafa Kemal’in Kağnısı” adlı manzumede, imge yada söz sanatı olduğunu düşündüğünüz kelimelerin altını çiziniz. Neden bu kelimeleri çizdiğinizi açıklayınız.
24.          Uzak cephelerin acısıydı gıcırtılar                                       Benzetme
                Mahzundu bütün bütün Sarıkız,                                         Kişileştirme
                Elma elmaydı yanakları, üzüm üzümdü gözleri,               Benzetme(Teşbih-i Beliğ)
25. “Mustafa Kemal’in Kağnısı” adlı manzumenin yapısının nasıl oluşturulduğunu inceleyiniz. Balıkçı manzumesiyle bu manzumeyi yapı bakımından karşılaştırınız. Manzumelerdeki benzerlik ve farklılıkları bularak sıralayınız.
25. Mustafa Kemal’in Kağnısı serbest tarzda yazılmış ve olay örgüsü hakimdir. Balıkçı adlı metinle benzeyen yönleri serbest nazımla yazılmış olmaları ve nazım şekillerinin aynı olması. Farklın olan yanları ise temaları.
26. “Mustafa Kemal’in Kağnısı” adlı manzumenin temasını bulunuz. Bu temanın özelliklerini ve manzumede hangi açılardan ele alındığını belirtiniz.
26. Anadolu kadının kahramanlığı…
Kurtuluş Savaşı döneminde Anadolu kadını büyük bir fedakarlık göstermiş analık duygusunu bir kenara bırakıp vatan savumasına koşmuştur. Türk kadınının fedakarlığı anlatılmış.

27. “Mustafa Kemal’in Kağnısı” adlı manzumede anlam bütünlüğü var mıdır? Manzumedeki gerçeklik kişiden kişiye, toplumdan topluma değişebilecek bir gerçeklik midir? Neden?
27. Anlam bütünlüğü ve konu bütünlüğü vardır. Kişiden kişiye değişmez, herkes aynı algılar.

28. “Mustafa Kemal’in Kağnısı” adlı manzume hangi şiir geleneğinin devamı olarak oluşturulmuştur? Düşüncelerinizi nedenleriyle açıklayınız.
28. Modern şiir geleneği…şiirde belirli bir ölçü ve kafiye düzeni yoktur. birimleri oluşturan kümeler belirli sayıda mısralardan meydana gelmemiştir. Kafiyevar ama belirlib ir kurala göre oluşturulmamış.

29. “Mustafa Kemal’in Kağnısı” adlı manzumede sizin sezginize dayalı bir anlam gizlenmiş midir? Düşüncenizi örnekleyerek açıklayınız.
29. Evet, gizlenmiştir. Vatan sevgisi ve fedakarlık teması direk verilmemiş sezdirme yoluyla verilmiştir.
30. “Mustafa Kemal’in Kağnısı” adlı manzumeden Elif’in Kocabaş’la konuştuğu bölümü çıkarırsanız manzumenin anlamında nasıl bir değişiklik olur?
30. Olay örgüsü bozulur.  Olay örgüsü Elif ile kağnısı arasında geçer.

31. “Mustafa Kemal’in Kağnısı” adlı manzumede, Fazıl Hüsnü Dağlarca’nın sanat anlayışını yansıtan hangi özellikleri görüyorsunuz? Açıklayınız.
31. Fazıl Hüsnü Dağlarca, hayatı boyunca değişik şiir tarzlarını ve değişik konuları işlemiştir. Hayatının bir döneminde Anadolu’daki Kurtuluş Savaşı yıllarını işlemiş, halkın örnek davranışını şiirleriyle resmetmeye çalışmıştır.


ANLAMA -YORUMLAMA   88 .sayfa
1. Okuduğunuz metinlerin hangisinde betimleme ve tahlillere yer verilmiştir?
1. Nergis Çiçeği ile Yankı’da verilmiştir.
2. “Nergis ile Yankı” adlı metinde adı geçen Nergis ile “Doğunun Sevdaları” adlı metinde adları geçen Ferhâd, Şirin, Leyla, Mecnun kimlerdir? Bu kişilerin edebî metinlere konu olmalarının nedeni ne olabilir?
2. Teması sevda olduğu için bu sayılan kişiler eski zaman insanlarının anlattığı aşk hikayelerinin kahramanlarıdır. Aşk şiirinde verilebilecek en güzel imgelerden birini oluşturduğu için verilmiştir.
3. İncelediğiniz metinlerin hangisini beğendiniz? Bu metinlerde aşk duygusunun işlenişi hangi yönleriyle ele alınmıştır? Siz aynı konuda bir manzume ya da şiir yazsaydınız hangi temayı, niçin kullanırdınız?
3. Size kalmış cevabı…
4. Şiir ve hikâye türünün yanı sıra manzume gibi bir türün oluşturulmasının nedeni ne olabilir?
4. Şeklen şiirin ahenk unsurlarını bulundurması ama  içerik olarak da bir hikaye gibi olay örgüsü etrafında şekillenmesidir.
5. Metinlerde kullanılan zaman kiplerini inceleyiniz. Metinlerde niçin bu kiplerin tercih edildiğini açıklayınız.
5. Anlatılanlar geçmiş zaman hikayeleri olduğu için mişli geçmiş zaman kullanılmıştır.
6. Balıkçı ve Mustafa Kemal’in kağnısı adlı metinde geçen olayalr günümüzde de yaşaanbili mi? Sosyal ve teknolojik gelişmeler bu tür sorunalrı ortadan kaldırabilir mi?
6. Hayır, bu tür olaylar artık yaşanmıyor. Çünkü,tTeknolojik gelişmeler bu tür sorunları ortadan kaldırabilir. Bu gün artık kağnı yok. Onun yerine daha modern araçlar var.
7……
8…..
 sayfa 89

DEĞERLENDİRME
1. Manzume ile şiir arasındaki farkı en belirgin olarak veren seçenek aşağıdakilerden hangisidir?
A. Belli bir temada yazılması
B. Ahenk unsurlarının bulunması
C. Bir olay örgüsünün verilmesi
D. Şiir gerçekliğinin bulunması
E. Epik bir anlatım olması
CEVAP:C

2. Aşağıdakilerden hangisi manzume için söylenemez?
A. Bir olayı başlangıcından sonucuna kadar verir.
B. Bireysel duygular ve bu duyguların yarattığı çağrışımlar anlatılır.
C. Betimlemeler ve ruh tahlilleri bulunur.
D. Öğrenilen geçmiş zaman kullanılır.
E. Bir olay anlatılır ya da göz önünde canlandırılır.
CEVAP:C

3. Aşağıdaki cümleleri tamamlayınız.
•             Manzumeler OLAY ÇEVRESİNDE GELİŞEN  metinlerdir.
•             Manzumede anlatma ve GÖSTERME şiirde SÖZ SANATLARI, duygu ve çağrışım önemlidir.
•             Manzumede YAŞANMIŞ ya da YAŞANABİLECEK  olaylar anlatılır.
•             Manzumede olay, yer, ZAMAN ve KİŞİ unsurları verilir.
•             Manzumede anlatılanlar HİKAYE, ROMAN olarak anlatılabilir.

4. Manzumeler niçin didaktik metin olarak kabul edilir?
4.  Çünkü bir olay örgüsü vardır. Ve temaları toplumsaldır. Menzumelar toplumsal sorunalrı konun edinmişlerdir. Bu yüzden öğretğicilk yanalrı ağır basar. Aynı zamanda Anlatıldığı olaylar açık ve net olduğu için aynı zamanda bilgi verdiği için öğretici metindirler.

5. Aşağıdaki cümleleri okuyunuz. Doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız.
( D ) “Balıkçı” manzumesindeki olay bir hikâyede de anlatılır.
( Y ) “Mustafa Kemal’in Kağnısı” adlı metin bir şiirdir.
( Y ) Manzume ve şiir aynı anlama gelen terimlerdir.
( Y ) “Balıkçı” ve “Nergis ile Yankı” aynı edebî döneme ait manzumelerdir.



Sayfa 90-91 ÜNİTE ÖLÇME  DEĞERLENDİRME SORULARI

Nasıl istersen öyle dinle, bakın;
Dalların zirvesindeyiz ancak,
Yarı yoldan ziyâde yerden uzak;
Yarı yoldan ziyâde mâha yakın.
Ahmet Haşim
1. Yukarıdaki şiir, yazıldığı dönemde hâkim olan zihniyeti hangi özellikleriyle yansıtmaktadır?
1. Şiirde bireysel duygualr işlenmiş. Sanat için sanat anlayışı hakim. Saf şiir analyışını temsil etmektedir.
Bir gül baygın durur bahçede
Yaprakları serin
Sen sarı güllerin en sarısı
Yağmur gibisin.
Cahit Külebi
2. Yukarıdaki dizelerde ahenk özelliklerinin hangileri vardır?
2. Serbest nazımla yazılmıştır. S sesi tekrarlarından oluşmuştur. Serin ve gibisin sözcükleriyle kafiye yapılmıştır.
3. Aşağıdakilerden hangisi bir şiirin dilinde genellikle bulunmaz?
A. Söz sanatı
B. İmge
C. Terim
D. Mecaz
E. Yan anlam
CEVAP:C

4. Aşağıdakilerin hangisi şiir dilindeki “çağrışım” kelimesini açıklayan bir ifadedir?
A. Şiirde kelimelerin tekrarından doğan ahenk
B. Şiirde kelimelerin kendi anlamları dışında kullanılarak kazandıkları anlam değeri
C. Şiirde kelimelerin yeni bir durumu ve görünümü anlatması
D. Şiirde insan hayalinin kelimelerle anlatılması
E. Şiirde farklı anlamlara gelen kelimelerin kullanılması
CEVAP: B

5. Aşağıdakilerden hangisi şiirin yapısıyla ilgili bir terimdir?
A. Ölçü
B. Tema
C. Kafiye
D. Aliterasyon
E. Nazım şekli
CEVAP: E

6. Şiir, dizelerle oluşturulmak zorunda mıdır? Neden?
6. Dizelerle oluşturulmak zorunda değildir. Mensur şiir denilen bir yapı vardır ki burada şiirler düzyazı şeklinde de oluşabilir.
7. Yaşanan gerçeklik şiirde verilebilir mi? Düşüncelerinizi nedenleriyle açıklayınız.
7. Didaktik şiirde verilebilir ya da her hangi manzume de verilebilir.

Bir yol bilirim; Âdem’e, Havva’ya gider,
Bir yol bilirim; aşka ve sevdaya gider,
Bir yol ki, ömür bahçelerinden geçerek
Yaşlarla, figanlarla musallaya gider!..

Bekir Sıtkı Erdoğan
8. Yukarıdaki dörtlüğün temasını bulunuz.
8. Teması ölümdür.
Ben uyurken
Duvarıma tırmandın
Güllerimi yoldun.
Ve bütün şikâyetin
Sen uyurken
Bahçene girenlerden
Özdemir Asaf
9. Yukarıdaki şiirde koyu yazılmış kelimelerin imge olup olmadığını nedenleriyle belirtiniz.
9. Yukarıdaki kelimeler birer imge olarak kullanılmıştır. Burada kullanılan uyumak, duvar, gül ve bahçe kelimeleri gerçek anlamlı kelimeler değildir.
10. Aşağıdaki özelliklerin hangisi manzumeye hangisi şiire aittir? Karşılarına yazınız.
10.          imge  :                   ŞİİR
           öğreticilik :          MANZUME
11. Bir manzume ile şiiri birbirinden ayıran en önemli özellik aşağıdakilerden hangisidir?
A. Ölçülü olması
B. Olay örgüsünün olması
C. Yan anlamlı kelimeler olması
D. Kafiyeli olması
E. Gerçek bir olaydan esinlenilmiş olması
CEVAP:B

12. Bir şiiri yorumlarken nelere dikkat edilmelidir?
12. Şiir kullanılan kelimelerin ne kadar gerçekliğe uygun olduğuna, şairin yetiştiği döneme, geleneğe, hangi edebi gelenekle yazıldığına, şairinin hayatına…
13. Şiiri yorumlarken parça bütünle mi yoksa bütün parçayla mı anlamlandırılmalıdır? Neden?
13. Yorumlarken metnin bütünün bakılmalı ve şiirde parça bütünü ifade etmez. Fakat parçalar birleşerek bütünü oluşturur. Tema bu parçalar içine yerleştirilir. Bu yüzden şiir incelenirken bütüne bakılır.
14. Aşağıdaki cümleleri bu ünitede öğrendiğiniz bilgileri kullanarak tamamlayınız.
Şiirde anlam ve SES kaynaşmasından oluşan DİZE, beyit, BEND, kıta ve şiir cümlelerini oluşturur.
İmge şiirin  DİL  özelliklerindendir.
15. Aşağıdaki terimlerin anlamlarını sözlüğünüzden bularak yazınız.
Lirik şiir :  uygu ve coşku ürünü olan şiirlerdir
Satirik şiir : Eleştiri ve  yergi şiiridir
Pastoral şiir : Çoban yaşamı, köy, kır hayatının konu edinen şiirlerdir.
Didaktik şiir : Öğretici şiirlerdir.
Epik şiir : Yiğitçe, mertçe söylenen ve kahramanlık içeren şiirlerdir.



3.ÜNİTE  OLAY ÇEVRESİNDE GELİŞEN EDEBİ METİNLERİ
    TANIMA  VE GRUPLANDIRMA   SAYFA 99
 1. Bir balıkçının oğlunun sultanla evlenmesi ve ardından yaşananlar metnin olayıdır.
2. Metindeki  olay  zamanı belirsizdir. Mekan olarak da Mısır, saray gibi mekanlar vardır.  
       Metnin türü masal olduğu için zaman ve mekan çoğunlukla belirsizdir.
  3.Balıkçı ve sultanın hangi ülkenin insanı olduğu belli değildir. Metinde böylesi bir bilgi  
  yoktur.
  4. Metindeki olağanüstü olaylar şunlardır:


v  Sultanın kocasının balıkçı olduğunu başına kakınca balıkçı kocasının konuşma yeteneğini kaybetmesi
v  Geminin direğinin som altından olması ve yelkenlerinin atlastan ( ipekten) olması.
 SAYFA 100
5. Metindeki yerleri haritada gösteremeyiz; bunlar  hayali, kurmaca mekanlardır.
6. Metindeki gerçeğe uymayan durumlar ve olaylar:
v  Sıçanın otları yemesiyle eski halinden on kat daha iyi olması,
v  Malçı’nın da aynı ottan şifa bulması…
v  Altı  kulaklı aygırın varlığı…
v  Atın sihirli olması ve konuşması ,
v  Atın Malçı’ya ad vermesi, kendi adını da değiştirmesi,
v  Malçı’nın şarkı söylemesiyle kurumuş yerlerin yapraklanması , ağaçların yapraklanmaya başlaması
7. Doğal bir durum değildir ;çünkü bu yetenekler gerçekliğe uygun değildir...


SAYFA 101:
8.  Hepsinde tasvirlere yer verilmiştir. Betimlemelere örnekler…
Balıkçı Güzeli adlı metinde “Bunun çok güzel, civan gibi bir oğlu varmış.”
Malçı Mergen metninde “ Ak ormanlık dağın koltuğunda , yer altı suyunun kenarında , sayılamayac kadar mal besleyen dağ gibi serveti besleyen altı köşeli keçe evinde Aybıçı adlı bay yaşarmış…”
“O en güzel sevgi”  metninde ise “Kırmızı ışıklı reklam yazıları ya da THY’nin o kocaman beyazlı , açık mavili  reklamı bu sis içinde çok kötü gözüküyordu…”
9.Balıkçı Güzeli’nde duyulan geçmiş zaman (miş’li geçmiş zaman ) ve geniş zaman kipi ; Malçı Mergen’de görülen geçmiş zaman (di’li geçmiş zaman) ve geniş zaman ; O En Güzel Sevgi metninde (görülen geçmiş zaman) kipi kullanılmıştır. Masallarda genelde duyulan geçmiş zaman kipi, öykülerde ise görülen geçmiş zaman kipleri kullanılır.

10. Benzerlikler:
 Metinlerin benzer yönleri yapısının olay örgüsü, yer , zaman ve kişi unsurları üzerine kurulması ; hepsinin edebi metin olmasıdır.

Farklılıkları :
Karagöz Oyunu gösterme amacıyla diğerleri anlatma amacıyla yazılmıştır.
1.metnin türü  masal , 2.metnin  (Malçı Mergen)türü destan (Altay Destanı)  3.metin ise öyküdür.
11. Karagöz oyunu adlı metindeki olayın kişileri Karagöz ve Hacivat’tır. Metin göstermeye bağlı bir metin olduğu için karşılıklı konuşmalara yer verilmiştir. Diğer metinlerde de karşılıklı konuşmalara yer verilebilirdi.

SAYFA 102:
12. Ah Şu Gençler adlı metin sahnede canlandırılabilir. Bu metinlerden Karagöz Oyunu ve Ah Şu Gençler metninde yay ayraç içinde açıklamalar vardır. Bu açıklamalar oyun sahnelenirken oyuncuların yapmaları gereken hareketleri göstermek içindir.
13. Tiyatro metinleri kaşıklı konuşmaya dayanmaktadır. Karagöz oyunu geleneksel Türk tiyatrosu olduğu için bu oyundaki olaylar belirli tipler arasında geçmektedir.
14. Ah Şu Gençler metninde olaylar altı kişi arasında geçmektedir.
Benzerlikler
Göstermeye bağlı olmaları ve yapı unsurları bakımından benzerlik göstermektedir.
Farklılıklar
Karagöz oyununda belirli tipler varken Ah Şu Gençler metninde çeşitli tipler ve karakterler yer almaktadır.
Karagöz oyununda yanlış anlamalar üzerine kurulu bir dil kullanılırken Ah Şu Gençler metninde konuya göre bir dil kullanılmaktadır.
Karagöz oyunu hayal perdesinde oynatılırken Ah Şu Gençler sahnede oynanmaktadır.


Bu metinlerin türü tiyatrodur. Bu metinler tiyatroda kullanılır.

TİYATRO TÜRLERİ
Geleneksel Tiyatro Türleri
§  Karagöz
§  Orta oyunu
§  Meddah
§  Köy Seyirlik Oyunları
Modern Tiyatro Türleri
§  Dram
§  Trajedi
§  Komedi

SAYFA 103:
1.Kullanılan unvanlar:
Padişah
Sultan
Bay
Kağan
Hanım
Bu unvanlar kişileri daha iyi tanıtmak için kullanılmıştır.
2.Tanık olduğumuz olayları görülen geçmiş zaman duyduğumuz olayları “duyulan geçmiş zaman ”kipiyle anlatırız.
3. 3.metinde “ O EN GÜZEL SEVGİ “ metninde günümüzde görebileceğimiz bir manzara betimlenmektedir.
6. ANLATMAYA BAĞLI EDEBİ METİNLER
§  Masal
§  Destan
§  Halk hikayesi
§  Mesnevi
§  Manzum hikaye
§  Hikaye
§  Roman
DEĞERLENDİRME :
A. edebi , anlatmaya ve göstermeye
b. masal, destan , halk hikayesi, hikaye ve roman …
c. göstermeye bağlı edebi metinler tiyatro türlerini oluşturur.
d. meddah, ortaoyunu, köy seyirlik oyunu
e. sahne

2. Anlatmaya bağlı eserlerde uzun ve kurallı cümleler kullanılırken göstermeye bağlı eserlerde günlük konuşma dili kullanılır. Cümleler daha açık ve kısadır. Söylenen sözün izleyici tarafından anlaşılması beklenir. Bunun için daha açık ve kısa cümleler kullanılır. Konuşma dilinin canlılığı sahnede yansıtılır.
3. D
4.Tiyatroda oyuncuların metinde yazar tarafından belirtilen sahne dekor ve kostüm özellikleri  ile metindeki yönlendirme ifadelerinden farklı şekilde canlandırması mümkündür; fakat yeni düzenlenmeyle ortaya çıkan oyun yazarın düşlediği , anlatmak istediğinden çok daha farklı olacaktır. Çünkü bütün bu unsurlar, metnin ayrılmaz bir parçasıdır. Bu ögeleri değiştirmek yazarın tasarladığı kurguyu zafiyete uğratacağından oyunun bütünlüğü de bozulacaktır.




  
Anlatmaya Bağlı Edebî Metinleri İnceleme Yöntemi   sayfa 105 -112
3. metin
AKSOYLU TİMSAHA KARŞI
Aisopos (Ezop)
4. metin
KOCA DUHA OĞLU DELİ DUMRUL’UN HİKÂYESİ
Anonim

b. “Aksoylu Timsaha Karşı” ve “Koca Duha Oğlu Deli Dumrul’un Hikâyesi” adlı metinlerin ortak yönlerini aşağıya yazınız.
b. Olağanüstü özellikler vardır.
İnsan dışındaki varlıklar eserlerde kişi olarak kullanılmıştır.
Olay örgüsü, yer, zaman ve kişi unsurundan oluşmuştur.
Edebi metin özellikleri gösterirler.
Kullanılan kelimeler mecaz ve yan anlamlıdır.
Bir anlatıcısı vardır.
c. Bu metinlerin anlam ve birimlerini belirleyiniz. Anlam birimlerini belirlerken olay, kişi, mekân unsurlarının metinde nasıl kullanıldıklarından hareket ediniz.


c. Olaya dayalı metinler serim, düğüm ve çözüm bölümlerinden oluşur. bu bölümler bir araya gelerek metni oluşturur. verilmek istenen anlam bu birimlere yerleştirilerek verilir.Kişi, mekan ve zaman unsurları birleşerek metin olay örgüsünü oluşturmuştur.
ç. Bu metinlerin anlam birimlerini belirlerken metnin hangi unsurlarının bir arada bulunması gerektiğini belirtiniz.
Ç.Metinde geçen anlam  Olay örgüsü, yer, zaman, kişi unsurlarıyla ortaya konur.
d. Metnin anlam birimleri arasında nasıl bir ilişki vardır? Belirtiniz.
d. Her olay bir bütünlük arzeder. Metni meydana getiren unsurlar birleşerek olayı ortaya çıkarır. bu olay bir olay örgüsü içerisinde verilir. Olay örgüsü;  yer, zaman ve kişinin birleşiminde oluşur.
e. Bu metinlerin olaylarını tespit edip metinlerin kaçar olay içerdiğini belirtiniz.
e. Birden fazla iç içe geçmiş durumdadır.
7. “Adaya Vapur” adlı metni okuyunuz. Metnin kenarlarında boş bırakılan yerlere paragraflardaki olayları yazınız.
7.İstanbul’da Adalara giden bir adamın vapur içindeki düştüğü durumu anlatır. Memur olmaya giden roman kahramanımız gittiği yerde nerde kalacağınız ve neler yapacağınız düşünürken bir güzel kız gelir ve ona geminin Adalar’a gidip gitmediğini sorar. O da bilemez, kızarır, utanır ve gemideki diğer insanlara karşı  komik duruma düşer.
8. Sınıfınızda dört gruba ayrılınız. “Adaya Vapur” metnindeki olayların nedenini ve bu olayların sonucunu bularak olay örgüsünü çıkarınız ve şemalaştırınız. Grup sözcüleri, gruplarının hazırladığı olay örgüsü şemasını tahtaya çizsin. Çizilen şemalardaki benzerlik ve farklılıkları bulunuz.

8. Metnin olay örgüsü:
Çocuğun Adalar'a memur olarak atanması
Gemiyle Adalar’a yolculuğu
Yol boyunca nerde kalacağını  ve akrabalarıyla ilgili durumları düşünmesi
Bilinmezlere rağmen neşesini ve mutluluğunu koruması
Şehirli güzel bir kızın buna bu gemi Adalar’a gidiyor mu diye soru sorması
Cevap veremeyen kahramanımız utanması ve komik duruma düşmesi

9. “Aksoylu Timsaha Karşı”, “Koca Duha Oğlu Deli Dumrul’un Hikâyesi” ve “Adaya Vapur” adlı metinlerin yazarları gördükleri, duydukları vb. olayları konu olarak işlerken ne gibi değişikliklerle vermişlerdir? Metinlerden örneklerle açıklayınız.

9. “Aksoylu Timsaha Karşı”, “Koca Duha Oğlu Deli Dumrul’un Hikâyesi” ve “Adaya Vapur” hikayeleri gerçeği olduğu gibi birebir yansıtmayan eserlerdir. edebi eser gerçeği alır değiştirir ve kurmaca haline getirir.  Bu metinlerde de yazarlar kendi hayatlarında gördükleri konuları eserlerine alırlarken olduğu gibi anlatmamış. Onları kendi içlerinde değiştirerek kurgulayarak anlatmışlar.
10. “Adaya Vapur” adlı metindeki karşılaşma yaşanmamış olsaydı hikâyenin sonu aynı şekilde mi biterdi? Yazar kendi istediği gibi bir son oluşturabilmek için mi olay örgüsünü böyle düzenlemiştir? Tartışınız. Tartışmanız sonucunda hikâyelerde olay örgüsünün hangi amaçla düzenlendiğini belirtiniz.
10. Aynı şekilde bitmezdi. Yazar bu olay her nekadar yaşanmış bir olay olsa da onu kendine göre kurgulamıştır. Evet , yazar kendi sitediği gibi bir son oluşturabilmek için olay örgüsünü böyle düzenlemiştir. Hikayelkerde olay örgüsü temel düşünceyi ortaya koymak için kurgulanır.
11. “Aksoylu Timsaha Karşı” adlı metinde olduğu gibi tilki ve timsahın soylarıyla, geçmişleriyle övünmeleri mümkün müdür? Bu metinde yazar, insanlarla ilgili hayal, tasarı ve izlenimlerini nasıl dile getirmiştir? İnsana özgü gerçekliğin bu metinde verilirken değiştirilip değiştirilmediğini tartışınız. Tartışmanız sonucu oluşan fikri tahtaya yazınız.

11.Mümkün değildir.Çünkü insan dışındaki varlıkların insan gibi düşünmediklerini biliyoruz. her varlığın kendine özgü özellikleri vardır. düşünme yeteneği insan ait bir unsurdur. fakat burada tilki ve timsaha verilmiş.  Anlatılmak istenenin hayvanlar üzerinden alegori yapmıştır. İnsana özgü gerçeklik kişileştirme yoluyla ele alınmıştır.burada insana ait gerçeklik değiştirilerek verilmiştir.
12. “Aksoylu Timsaha Karşı”, “Koca Duha Oğlu Deli Dumrul’un Hikâyesi” ve “Adaya Vapur” adlı metinlerdeki olayların benzeri olaylar çevrenizde yaşanıyor mu? Bu olayları yaşayan insanlara benzer kişiler çevrenizde yaşıyor mu? Normal hayatta yaşanan gerçeklikle edebî metinlerde anlatılan gerçekliğin benzerlik ve farklılıklarını aşağıya yazınız.
12. “Aksoylu Timsaha Karşı”, “Koca Duha Oğlu Deli Dumrul’un Hikâyesi”  metinlerinde olay çevremizde rastlamak mümkün değildir.  bu metinler olağanüstülükler içeriyor.
“Adaya Vapur” metnindeki olayın benzerine ise çevremizde rastlayabiliriz. Adaya Vapur metnindeki kişilere günlük hayatta rastlayabilkiriz ama diğerlerine günlük hayatta rastlanmaz. Normal hayatın gerçekliği ile edebi metinlerin gerçekliği aynı olmaz. Normal hayattaki gerçeklik net ve nesnelken edebi metinlerdeki gerçeklik kurmacadır. Yoruma açıktır.

13. Aşağıdaki tipler, “Aksoylu Timsaha Karşı”, “Koca Duha Oğlu Deli Dumrul’un Hikâyesi” ve “Adaya Vapur” adlı metinlerin hangisinde vardır? Karşısına yazınız.
13.
Yalan söyleyen, övünen :                          Aksoylu Timsaha Karşı
Dobra konuşan :                                          Koca Duha Oğlu Deli Dumrul’un Hikâyesi
Sonunu hesaplamadan konuşan, cahil : KocaDuha Oğlu Deli Dumrul’un Hikâyesi
Geleceğe ilişkin hayalleri olan ama bazı insanlar yüzünden hayallerinden vazgeçen : Adaya Vapur
14. “Adaya Vapur” adlı metindeki gencin arkadaşı, olayların içinde hangi özelliğiyle yer almıştır? Buna göre “arkadaş”a tip mi karakter mi diyebilirsiniz? Nedenleriyle açıklayınız.

14. Olayların akışına yardımcı olmak amacıyla ikinci dereceden şahıs olarak yer almaktadır. Burada arkadaş tip’tir. Çünkü bütün özelliği ile benzer nitelikteki insanlara tip denir. olayın başından sonuna özelliklerini korumuştur.
 15. Aşağıdaki metinlerdeki olayların geçtiği mekânları aşağıya yazınız.
15.
Aksoylu Timsaha Karşı : Su boyunda
Koca Duha Oğlu Deli Dumrul’un Hikâyesi :   Kuru bir çay üzerine kurulu bir köprü , ev, kır gibi mekanlar…
Adaya Vapur :Gemi,deniz

Yazdığınız bu mekânların hangisini haritadan gösterebilirsiniz? Bu mekân metinde ayrıntılı olarak anlatılmış mıdır? Mekân bir binada mı, bir sokakta mıdır? Ayrıntılı olarak tasvir edilmiş midir? Niçin?

“Aksoylu Timsaha Karşı”, “Koca Duha Oğlu Deli Dumrul’un Hikâyesi”ndeki yerleri gösteremeyiz ama Adaya Vapur metninde geçen mekanı gösterebiliriz.  Adaya Vapur metninde mekan ayrıntılı olarak anlatılmışken diğer  metinlerdeki mekanlarda tasvire çok yer verilmemiş. bu metinlerde mekan olayı ortya çıkarmak için kullanılmıştır.
16. “Aksoylu Timsaha Karşı” adlı metindeki tilki ile timsahın su boyunda buluştuğu ve ikinci metindeki Deli Dumrul’un çayın üstüne köprü yaptırdığı zamanı gün, ay ve yıl olarak belirtiniz. Metinlerdeki zaman gerçek yaşamdaki zaman gibi niçin tarihe, saate dayanmıyor? Görüşlerinizi belirtiniz.

16.Her iki metinde de olayların hangi zaman diliminde olduğunu bilemiyoruz. Zaman kavramları saat, tarih olarak verilmemiştir. Zaman belirsizdir.
17. “Koca Duha Oğlu Deli Dumrul’un Hikâyesi” adlı metnin kişileri, zamanı ve mekânı hakkındaki düşüncelerinizi yazılı olarak anlatınız, yazdığınız metni sınıfta okuyunuz.

17.Deli Dumrul hikayesinde tema kahramanlıktır bu yüzden  Deli Dumrul, hikayenin gerçek kahramanıdır ve bütün olaylar onun etrafında şekillenir. Her metinde şahıslar birinci dereceden ve ikinci dereceden kişiler olarak ikiye ayrılır. Deli Dumrul'un etrafında kümelenen diğer karakterler ise asıl kahramanımıza yardımcı olmak için kurgulanmuşlardır. Mekan kuru bir çayın üzerinde, evde ve dış mekan olarak bilinen yerlerde geçmektedir. Zaman ise net olarak bilinmemektedir.
18. “Adaya Vapur” adlı metindeki memur ile bir gündüz vakti İstanbul arasında bir bütünlük var mıdır? “Aksoylu Timsaha Karşı” adlı metindeki tilki niçin memur olma hayali kuramıyor? Açıklayınız.

18." Adaya Vapur" adlı  metnindeki kişiler günümüzdeki insanlarla uyum sağlamaktadır.Aksoylu Timsaha Karşı metnindeki varlıklar insan olmadığı  için onlar memur olma hayali kuramazlar. Hayal kurma insana özgü bir davranıştır.

19. Aşağıdaki şemayı “Adaya Vapur” adlı metne göre doldurunuz.

Olay: Memur olma hayali bir gencin birilerinin yapmış olduğu davranışlar yüzünden hayallarin vaz geçip vaz geçmeme durumunda bir gencin hikayesi
Kişi / Kişiler: Genç, güzel kız, teyze, vapurdaki diğer insanlar, gencin arkadaşı
Zaman: Yaz mevsimi
Mekân: İstanbul , Adalar, Gemi  
Şemaya yazdığınız ögeler olmasaydı hikâyedeki iletide ne gibi eksiklikler olurdu? Açıklayınız.
Bir olayın ortaya konması için bu unsurlar olmazsa olmaz ögelerdir. bu yüzden bu unsurlar eksik olsa olay örgüsü ortaya konamazdı.


013-2014 9.Sınıf Edebiyat Kitabı 3.Ünite Değerlendirme Soruları- (Fırat Yayıncılık Sayfa 134,135,136,137)

1. Aşağıdaki cümlelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız. 
( D ) Her metinde, yazıldığı dönemin zihniyetini yansıtan bir yön vardır.
( D ) Metnin yazıldığı dönemin zihniyeti denildiğinde eserde dönemin sosyal, ekonomik, siyasi yapısı gibi kavramlar akla gelir.
( Y ) Metnin yazıldığı dönemdeki sanat tartışmaları yazarı etkilemez.
( Y ) Yazar içinde yetiştiği sosyal ve kültürel hayatı anlatmak zorundadır.
( Y ) Metin her zaman kültür aktarıcısı değildir.

2. Aşağıdaki şemayı tamamlayınız.

METNİN                                                     Sosyal Yapı

ZİHNİYETİ                                                Siyasi etkiler
Yazarın duygusu   anlayışı, zevki
Ekonomik unsurlar
Dini hayat
Ahlaki hayat
Kültürel hayat
Dönemin diğer eserleri


 3. Aşağıdakilerden hangisi metnin zihniyetiyle ilgili değildir?
A. Metnin yazıldığı dönemin kültürünü yansıtması
B. Metnin yazıldığı dönemin siyasi yapısını vermesi
C. Metnin bir olaya dayalı yazılması
D. Metnin yazarının belli bir sanat anlayışına bağlı olması
E. Metnin dönemin sanat anlayışına ve zevkine uygun yazılması
CEVAP:C


4. Aşağıdaki cümleleri bu bölümde öğrendiğiniz bilgilere göre tamamlayınız.
a. Anlatmaya bağlı metinlerin yapısı incelenirken OLAY örgüsü,KİŞİ, mekân ve ZAMAN ögelerinin nasıl verildiğine bakılır.
b. Anlatmaya bağlı metindeki OLAY örgüsü ile yaşanmış OLAYLARbirbirinden farklıdır.
c. Anlatmaya bağlı metindeki neden/SONUÇ ilişkisi olayÖRGÜSÜNÜ oluşturur.
ç. Olay örgüsü okuyucuda DUYGUSAL  etki uyandırmak amacıyla düzenlenir.
d. Günlük yaşamda yaşananların anlatılması KURMACA OLARAK  dile getirir.



5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde mekân kavramı vardır?

A. “Sığırtmacın biri sürüsünü otlatırken bir dana yitirmiş.”
B. “Çocuklar yeni yeni ısınmaya başladıkları sırada, kapının üç dört defa hızlı hızlı çalındığını duymuşlar.”
C. “Bunu görünce zavallı değirmenci suratını asmış.”
D. “Erkek, salondan yemek odasına geçti. Odanın pancurlarını açarken karşılık verdi.”
E. “Muyo, şehadet parmağı ile kumun içinde derin bir çizgi çekti.”

CEVAP:



6. Anlatmaya bağlı metinlerde kişi ve mekânlar birbirleriyle nasıl bir bütünlükte verilmelidir?

6. Anlatmaya bağlı metinlerde kişi ve mekânlar Birbiriyle uyum içinde olmalı mekan kişinin yaşadığı zaman dilimine uygun tasarlanmalıdır. Kişiler de olayın yaşandığı zamana uygun özellikelr yensıtmalıdır.

7. Masal, destan gibi anlatmaya bağlı türlerde zaman ve mekân niçin belli değildir?

7. Anlatılanlar evrensel nitelikte oldukları için okuyucu her dönem ya da her mekan öğütlerini alabilsin diye zaman ve mekan verilmez.


8. Masal, destan, hikâye, roman gibi edebî türlerin kişileri, her zaman insan olmak zorunda mıdır? Neden?

8. Masal, destan, hikâye, roman gibi edebî türlerin kişileri, her zaman insan olmak değildir. Kurmaca gerçeklikle yazılan masal, destan, hikâye, roman türlerde insan dışındaki varlıklar da kullanılmaktadır ki mi asallarda  da insan dışındaki varlıklar  özellikle köpek, karıca, güvercin,  gibi...hayvanlar kullanılmaktadır.



9. Aşağıdaki cümleleri bu bölümde öğrendiğiniz bilgileri kullanarak tamamlayınız.

Anlatmaya bağlı metinlerin teması bulunurken olay örgüsünü meydana getiren OLAYLAR  arasındaki ÇATIŞMADAN  hareket edilir.
Anlatmaya bağlı metinlerde temayı destekleyen YAN UNSURLARvardır.

10. Anlatmaya bağlı metinlerdeki tema, diğer sanat dallarında (resim, müzik, mimari vb.) da işlenebilir mi?

10. 10. Anlatmaya bağlı metinlerdeki tema, diğer sanat dallarında (resim, müzik, mimari vb.) da işlenebilir .  Mesela sevgi ya da nefret gibi temalar edebiyatta işlenebildiği diğer sanatlar dallarında da işlenebilir. Kahramanlık teması diğer dallarda da işlenebilir.
11. Temayı destekleyen düşüncelerin metindeki temel çatışma içindeki önemini açıklayınız.

11 Her edebi metin bir çatışma üzerine kurulur. Çatışma olmazsa olay olmaz.  Bu yüzden temanın ortaya konması için çatışma gerekir.

12. Aşağıdakilerden hangisi anlatmaya bağlı metnin temasıyla ilgili değildir?

A. Metnin sosyal hayatla ilgisi
B. Metnin başlığı
C. Metnin kişileri
D. Metnin temel çatışması
E. Metnin yan düşünceleri
CEVAP:C

13. Aşağıdaki ve 136. sayfadaki paragrafları kim, hangi bakış açısıyla anlatmaktadır?

KERKENEZ
Çocukluğumda çok sevdiğim bahçemizin dip köşesinde bir kaynak vardı. Yazın dereden avladığım balıkları getirip kaynağın sularına salardım. Annem benim o köşeyi sevdiğimi unutmamıştı, bizlerle ilgili hiçbir ayrıntıyı unutmazdı.
Adil YAKUBOV
(kahraman bakış açısı)

KAFDAĞI PADİŞAHININ KIZI
Hemen yola koyulmuşlar. Az gitmişler, uz gitmişler, dere tepe düz gitmişler. Uzun uzun yol almışlar. Nihayet büyük bir ormana ulaşmışlar.
Çocuk:
— Yoruldum, acıktım. Hem uykum da geldi. Önce yemek yiyelim, demiş. Ama yanlarında bir lokmacık olsun yiyecek yokmuş. Vezir ormana bir göz atmış.
Anonim
(gözlemci bakış açısı)

BANDO TAKIMI

Kasabada uygun adımla öyle bir yürüyüşümüz var ki ilk gün, eh yani… Bir kez bizimle işi olan tüm vatandaşlar, ellerinde evraklarıyla peşimizde, acaba nerede fırsatını bulur da imzalatabiliriz diye. Onun ardından çocuklar, yürü babam yürü… Dön babam dön… Bilmem kaçıncı kez kasabayı fır dönmüştük ki İhsan Bey:
— Aman kalbim, dedi…
.......
(İlahi bakış açısı)

14. Aşağıdaki cümleleri bu konuda edindiğiniz bilgilere göre tamamlayınız.

Metinlerin YAZARI  anlatıcı değildir. Anlatıcı ANLATIMIN  sınırları içinde varlığından söz edilen bir kişidir.
Aynı olayı farklı biçimde anlatmaya BAKIŞ AÇISI denir.
Anlatmaya bağlı metinlerde İLAHİ  bakış açısı, KAHRAMANanlatıcının bakış açısı ve GÖZLEMCİ anlatıcının bakış açısı olmak üzere üç temel bakış açısı vardır.
Metinlerde birden çok ANLATICI ve bakış BAKIŞ AÇISI bulunabilir.


15. Anlatmaya bağlı metinlerde dil hangi işlevde kullanılır?

15.Sanatsal ve  Heyecan bildirme işlevinde kullanılır.


16. Metinlerin dili, günlük hayatta kullandığımız dilden niçin farklıdır?

16Çünkü edebi metinler kurmaca metinlerdir, edebi bir dil kullanılır. Edebi eserlerin bir değerinin olması onun diliyle de ilgilidir. edbi bir dile sahip olmayan bir eser pek fazla ilgi görmez.


17. Metinlerde anlatıcı, anlatımdaki dilin özelliklerini belirleyebilir mi? Niçin?

17. Metinlerde anlatıcı, anlatımdaki dilin özelliklerini belirleyebilir, mesela kahraman bakış açısı ile yazılan bir eserde kişinin içinde sosyal ve ekonomik yapısı dikkat alınarak metnin dili de değişebilir. Kahramanı köylü  ise dili de ister istemez onun konuştuğu gibi olmalıdır.



18. Aşağıdakilerden hangisi metinle yazıldığı dönem arasında ilişki kurmaya yarar?

A. Metnin bir roman olması
B. Metnin dünyanın geleceğiyle ilgili bir temadan oluşturulması
C. Metnin çözüm bölümünün bulunmayışı
D. Metnin yazıldığı dönemin dil özelliklerini taşıması
E. Metinde tasvirlere çokça yer verilmesi
CEVAP: D

19. Aşağıdaki anlatmaya bağlı metin türlerinin tarihî oluşum sıralamasının hangisi doğrudur?

A. Masal, roman, halk hikâyesi, hikâye, destan
B. Destan, masal, halk hikâyesi, roman, hikâye
C. Destan, halk hikâyesi, roman, masal, hikâye
D. Roman, halk hikâyesi, hikâye, destan, masal
E. Masal, destan, halk hikâyesi, hikâye, roman
CEVAP: B

20. Aşağıdaki cümleleri bu konuda öğrendiğiniz bilgilerle tamamlayınız.

Her metin kendi tarzında daha önce yazılmış birçok metindenETKİLENİR ve kendinden sonra ORTAYA ÇIKAN  metinlereKAYNAKLIK  eder.
Roman, hikâye vb. türlerin hepsi bir edebî GELENEĞE  uygun olarak oluşturulurlar.


21. Edebî eser geleneği nasıl devam eder?

21. Yazılan edebi eserlerzaman içinde  birçok kişi tarafından beğeniliyorsa ve  devamında  benzeri eserler yazılıyorsa  gelenek oluşmuş demektir.


22. Edebî eseri yazan kişinin bağlı olduğu sanat anlayışı, edebî eserin hangi geleneğe göre oluşturulduğunu nasıl ortaya koyar?

22. Edebî eseri yazan kişinin bağlı olduğu sanat anlayışını, kullandığı dil,anlatım, zihniyet ve işlediği tem a ile ortaya koyar.

23. Aşağıdakilerden hangisi anlatmaya bağlı türlerin özelliklerinden biri değildir?

A. Olay örgüsüne sahip olması
B. Anlam bütünlüğü taşıması
C. Ana temaya bağlı olmaması
D. Anlatıcı teknikleri kullanılması
E. Zaman – mekân – kişi unsurlarının bulunması
CEVAP:C


24. Anlatmaya bağlı edebî metinleri yorumlarken aşağıdakilerin hangisine öncelik verilmelidir?

A. Metnin türünün ne olduğunun belirlenmesine
B. Metnin anlam birimlerinin ne anlattığının belirlenmesine
C. Metnin kaç sayfadan oluştuğunun belirlenmesine
D. Metnin konusunun belirlenmesine
E. Metnin kişilerinin karakter özelliklerinin belirlenmesine
CEVAP:B

25. İncelediğiniz bir metnin yapısı, anlatımı ve temasını nasıl ilişkilendirirsiniz?

25. Her metnin yapısı metnin teması ve içeriğiyle ilgilidir. Bir masal ile hikayenin yapısı aynı değildir. metnin türüne göre bir dil, anlatım ve olay örgüsü oluşturulur.


26. Aşağıdaki cümleleri bu konuda öğrendiğiniz bilgilere göre tamamlayınız.

Birinci metin ………………?………… temasında yazılmıştır. Bu tema ………?………………. yönüyle ikinci metinden farklıdır.

Metin anlam yönünden incelenirken TEMAYA bakılır.


27. Aşağıdaki cümlelerin hangisinin anlamı daha açık ve yorumu daha kolaydır? Neden?

“Bunlardan alüminyum elde etmekte kullanılan en önemli bileşik boksit denilen maden filizidir.”
“Bu şehirde kendimi bir an için yabancı tasavvur etmek istemiştim, gerçekten yabancı olduğumu bilmiyordum.”

27.Üstteki metinlerden birinci cümle açık ve yorumu daha kolaydır. Çünkü öğretici metindir. Öğretici metinler açık ve net cümlelerle yazılı olur. ikinci metin ise yorum kişiye göre değişir. bu yüzden her okuyan farklı yorumlayacaktır.


28. Aşağıdakilerden hangisi metin-yazar ilişkisini ortaya koyamaz?
A. Belli bir sanat anlayışının yansıtılması
B. Konunun günlük yaşamdan alınması
C. Yazarının bilinmesi
D. Döneminin sosyal, siyasi olaylarını yansıtması
E. Yazarın, kültürünü metne yansıtması

CEVAP: B
29. Bir yazar ile metin arasında ilişki kurabilmek için metinde neleri incelersiniz?

29.Yazarın snat anlayışı, hayatı ile eserlerini karşılaştırırız. Eserleri anlattığı durumları kendi hayatında var mı yok mu anlamaya çalışırız. Metindeki olay ya da kavramların yazarın hayatında yeri olup olmadığı görmeye çalışırız.


30. Aşağıdaki cümleleri bu konuda edindiğiniz bilgilere göre tamamlayınız.

Yazar ile METİN arasında ilişki kurulurken yazarın HAYAT hikâyesi bilinmelidir.
Her yazar ESERİNDE  kendi yaşamından izlere yer verir.


31. Aşağıdaki cümlelerden doğru olanların başına “D”, yanlış olanların başına “Y” yazınız.

( D ) Metnin dili ve anlatımı, yazar hakkında bilgi verir.
( D ) Metnin yazarı, eserin teması ve anlatım türünden belli olabilir.
( D ) Her metinde yazarın yaşamından izler vardır.
( D ) Metnin yazarını bilmek, metinle yazar arasında ilişki kurmaya yetmez.
( D ) Metnin bitiriliş şekli yazarı hakkında bilgi verir.



 İLGİLİ KONULAR!!!!!!!!!!!!!!!
 2012-2013 9.Sınıf Türk Edeb. Ders Kitabı cevapları - Şiir incelem yöntemi sayfa 53- 74 arası
 2012-2013 9.Sınıf Türk Edeb. Ders Kitabı cevapları - Şiir incelem yöntemi sayfa 32-49 arası
 2012-2013 9.Sınıf Türk Edeb. Ders Kitabı cevapları- Metin Konusu- sayfa 29-30-31-32
2012*2013 9.Sınıf Türk Edeb. Dilin İnsan ve Toplum Hayatındaki Yeri- sayfa 23-28 arası
2012-2013 9.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları
2012-2013 9.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Fırat Yayıncılık 20-22 .sayfa)
2012-2013 9.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Fırat Yayıncılık (12-19 .sayfa)
10.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları-Destan Dönemi
10.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları (Zambak)
2012-2013 10.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları - İslamiyet ve Türk KültürüSayfa-63,64,65,66)
2012-2013 10.S. Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Yazılı Edebiyat Ürünleri( sayfa 55-60 )
2012-2013 10.sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Şiir- Sagu-Koşuk 37- 43 sayfalar
2012-2013 10.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları Destan Dönemi 31-37 arası
2012-2013 10.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları (I.Ünite.19-28-sayfa)
2012-2013 10.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları (I.Ünite.12-18-sayfa)
2012-2013 11.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Tüm Cevapları
2012-2013 11.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları
2012-2013 11.Sınıf T. Edb.  Ders Kitabı Yenileşme Dönemi Cevapları (Sayfa 9-16 arası)
2012-2013 Tanzimat Dönemi Edebiyatının Oluşumu sayfa 18-24 arası
2012-2013 11.Sınıf Türk EDb.Tanzimat Edebiyatı Öğretici Metinler sayfa 30-43 arası
2012-2013 11.sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları- Coçku ve Heyeceana Bağlı Metinler 39-41 arası
2012-2013 11.Sınıf Türk Edeb. Ders Kitabı Cevapları- Coşku ve Heyecana Bağlı Metin- sayfa 41-46 arası
20120-2013 12.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları(sayfa-4-23 aarsı)
20120-2013 12.Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı Cevapları(sayfa-22-27 arası)


Paylaş

31 yorum:

Adsız dedi ki...

çok çok allah razı kalsın )

Adsız dedi ki...

aynen öyle:))))))))))))

hikmet dedi ki...

eyh

Adsız dedi ki...

helal olsun cok makbule gectı yarında edebıyat vardı derste baya atak olucaz :))))))))))

Adsız dedi ki...

çok makbule geçtide atatürk ve müzecilik metninin cevapları yok. :( Bana lazım olan onlar.

Adsız dedi ki...

çok teşekkürler gerçekten

Adsız dedi ki...

aferin size ama ne yararınıza olcak kimi kandırcaksınız . ben buraya arastırma odevı ıcın geldım yazdıgınız konuyabak reziller :( .

Adsız dedi ki...

benim bunlara hiç ihtiyacım yokk çünkü ben sizden zekiyimmmmmmmmmmmmmmmm (ama yinede teşekkürlerrrr))))

Adsız dedi ki...

bunun zekilikle hiç bir alakası yok edebiyat ödevi yapmak çok sıkıcı!!!

Adsız dedi ki...

önce kendine bakta konuş sen kimi kandırıyonnnn

Adsız dedi ki...

başka sayfa yokmu devamı falann acil lazm yaa

Adsız dedi ki...

teşkrler birde şunu sylym bn bunlara ihtiyacım yok diyenlere de bnden bi söz egeer ihtiyscınız olmasaydınız burda ne işiniz vr mk.

Adsız dedi ki...

23 ile 29 arası çok acill :(

berkcan dedi ki...

Emeğe Saygı Tşk Tüm Reklamlarına Tıkladım EMeğe Saygı Tşkler

Adsız dedi ki...

ÖGRETMENE SORU SORDUM BİLMEDİ 3.SORUYA E DEDİ BN HYR D DEDIM HYR DEDİ BURDA D YAZYO :) ÖGRETMENE KAPAK OLSUNN!!!

ASLI dedi ki...

SORUMUN CEVABINI ALDIM TESK.

Adsız dedi ki...

saolun çok yardımcı oldunuz

Adsız dedi ki...

28.sayfanın cevaplarını yayınlarmısınız lütfen

Adsız dedi ki...

48. sayfanında cevapları olaydı

İsmet Konuç dedi ki...

ADSIZ... Dinime Küfreden Müslüman Olsa...

Adsız dedi ki...

ya yeter ya offf bana meb yayını lazım lütfen meb yayını ölçme ve değerlendirme soru cevapları ya lütfen çok lazım bana ya

Adsız dedi ki...

ya yeter ya offf bana meb yayını lazım lütfen meb yayını ölçme ve değerlendirme soru cevapları ya lütfen çok lazım bana ya

Adsız dedi ki...

la get

Adsız dedi ki...

Kimse kimseden zeki değildir sadece çok ders çalışan vardır .

Adsız dedi ki...

yha neden 70. sayfaya kadar yok olsaydı iyi olurdu :/

Adsız dedi ki...

100 yok mu yaa

Adsız dedi ki...

bu ne ya doğru düzgün birşey yok benim için 156 önemli bunlar diğil

Adsız dedi ki...

ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM EN AZINDAN HOCA KIZMAYACAK SİZ DE OLMASANIZ ARTIK EDEBİYAT BİR FALAN GELİRDİ :) :) :)

Adsız dedi ki...

çok saolun

Adsız dedi ki...

137 den sonraki sayfalarıda yayınlayın lütfeeen

Adsız dedi ki...

Ben aLPEREN aLPURAL qbi ya bizim okulda sedrikin dedesi var ya ödev veriyo ya abi ya bu site cok iyi yA adımızı nerden yazıyoz yaa adım nede adsız yaa buradan ilkokul aşkım melteme selamlar saygılar ..!